Qars döyüşü (1920)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Qars döyüşü
Əsas münaqişə: Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Armenians fleeing Kars.jpg Qars azad edildikdən sonra erməni köçü
Tarix 30 oktyabr 1920
Yeri Qars, Türkiyə
Səbəbi Türk ordusunun Türkiyə torpaqlarını azad etmək üçün hərəkətə keçməsi
Nəticəsi Türkiyənin qələbəsi, Ermənilərin geri çəkilməsi
Münaqişə tərəfləri

Flag of the First Republic of Armenia.svg Ermənistan

Flag of the Ottoman Empire.svg Ankara Hökuməti

Komandan(lar)

Flag of the First Republic of Armenia.svg Daniyel Bəy Pirumyan
Flag of the First Republic of Armenia.svg Xristofer Araratov
Flag of the First Republic of Armenia.svg Şaxbudadyan
Flag of the First Republic of Armenia.svg Vəkilyan
Flag of the First Republic of Armenia.svg Xristofer Araratov
Flag of the First Republic of Armenia.svg Babacanov
Flag of the First Republic of Armenia.svg Ter Arakaliyan

Flag of the Ottoman Empire.svg Kazım Qarabəkir
Flag of the Ottoman Empire.svg Osman Nuri
Flag of the Ottoman Empire.svg Xalid Paşa
Flag of the Ottoman Empire.svg Rüştü Paşa


Qars döyüşü30 oktyabr 1920-ci ildə türk Ankara Hökuməti ilə Ermənistan Demokratik Respublikası arasında baş vermiş döyüş. Şərq cəbhəsi komandanı Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərlik etdiyi ordu Qars bölgəsini azad etməsi ilə nəticələndi

Döyüş[redaktə | əsas redaktə]

29 sentyabrda Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərlik etdiyi Şərq Cəbhəsi Sarıqamış bölgəsini azad etdikdən sonra bir müddət burda gözləmək məcburiyyətində qaldı. Çünki Sovet hökümətinin növbəti addımının nə olacağı bilinmirdi. 21 oktyabrda Kazım Qarabəkir paşanın istəyi qəbul edildi. Ordu Qars istiqamətində hərəkətə başladı. Kəşfiyyat qruplarından əldə edilən məlumatlara görə, erməni birliklərinin sayı Türk ordusundan çox idi. Kazım Qarabəkir paşa Qarsı şərqdən mühasirə almaq qərarına gəldi. 21 oktyabrda erməni birliklərinin diqqətini yayındırmaq məqsədilə "Iğdır bölgəsindən 2 alay gəlir" şaiyəsini yaydı. 12-ci Divizyanı Borlukdağı-Hacıhalil xəttinə, 9-cu Qafqaz Divizyasını isə Yahnilər-Vezinköy xəttinə tərəf istiqamətləndi. 30 oktyabrda edilən hücum nəticəsində ermənilərin bir hissəsi Vezinköyün şimal-şərqinə, bir hissəsi də Qars bölgəsinə qaçdı. Erməni birlikləri çoxlu sayda itki verdi. Qarsdan şimala və şimal-şərqə doğru bütün yollar 9-cu Qafqaz divizyası tərəfindən bağlanmışdı. Ermənilər Qarsı boşaldıb Gümrüistiqamətində geri çəkildilər. 31 oktyabrda Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərlik etdiyi Türk ordusu Qars bölgəsini azad etdi. TBMM tərəfindən Kazım Qarabəkir paşa general-leytenant rütbəsi ilə təltif edildi.[1][2][3]

Döyüşdən sonra[redaktə | əsas redaktə]

Qars azad edildikdən sonra burada ələ keçirilən silahların Qərb cəbhəsində gərəkli olduğundan Şərq cəbhəsində hərəkətin tez bir zamanda sona çatdırılması qərarı alındı. Hərəkət Qars-İrəvan istiqamətində və ya Qars-Gümrü istiqamətində olması təklifləri verildi. Qars-İrəvan istiqamətində yolların düzgün olmamasına görə Qars-Gümrü istiqaməti seçildi. Hərb Nazirliyi Kazım Qarabəkir paşaya Qars-Gümrü istiqamətində hərəkətə icazə verdi və beləliklə 5 noyabr 1920-ci ildə Şərq Cəbhəsi birlikləri Qarsdan Gümrü istiqamətinə hərəkətə başladı.[4][5]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. CerefForum.Net - 30 oktyabr 1920 Karsın kurtuluşu
  2. [ http://www.kha.com.tr/guncel/26346-Kars’in-Kurtulusu-(-30-Ekim-1920-).html Kars Haber Ajansı - Karsın kurtuluşu (30 Oktyabr 1920)]
  3. Kurtuluşsavaşı.org - Atatürk və Ulusal Kurutluş savaşı (Şərq cəbhəsi)
  4. Türkiyə Vikipediyası - Kars Muharebesi
  5. Ömer Selvi, Milli mücadele döneminde Türk Ermeni ilişkileri ve Gümrü Antlaşması, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (Sosyal Bilimler Enstitüsü), Eskişehir Haziran 2007, sayfa 108-110