Qobi qonur ayısı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qobi qonur ayısı
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
İnfratip:Ağızçənəlilər
Sinifüstü:Dördayaqlılar
Sinif:Məməlilər
Yarımsinif:Vəhşi heyvanlar
İnfrasinif:Plasentalılar
Dəstəüstü:Lavrazioterilər
Dəstə:Yırtıcılar
Fəsilə:Ayıkimilər
Cins:Ayı
Növ:Qonur ayı
Yarımnöv: Qobi qonur ayısı
Elmi adı
Ursus arctos gobiensis Sokolov et Orlov, 1992
Commons-logo.svg
Şəklin VikiAnbarda
axtarışı

Qobi qonur ayısı və ya Mazalay, Ursus arctos gobiensis (molqolca. Mazaalay) — qonur ayıların yarımnövü Ursus arctos Monqolustan ərazisində Qobi səhrası ərazisində yaşayırlar. Hal-hazırda nəslinin kəsilmə ehtimalı yüksəkdir. Monqolustanın endemik canlısı olması və nəslinin kəsiləsi təhlükəsi ilə əlaqədar Monqolustan Qırmızı kitabına daxil edilmişdir. Xüsusi ilə onların kiçik populyasiyaya malik olması ilə əlaqədar onlar üçün təhlükəni artırır. Son genetik abalizlər nəticəsində onların sayının 22—31 baş (2012-ci ildə bununla bağlı aparılan elmi ekspedisiya zamanı) olması qeydə alınnışdır.

Sistematik xüsusiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Bəzən Qobi qonur ayısını Ursus arctos pruinosus yarımnövü ilə eyniləşdirirlər. Bu isə onların morfoloji uyğunluqlsrı iləizah olunmağa görədir. Ancaq sovet terioloqları Vladimir Yevgeni Sokolov və Viktor Nikolayeviç Qobi qonur ayısının kəllə quruluşunu əsas gətirərək onlar tibet ayıları ilə deuil daha çox Tyanşan ayıları olan Ursus arctos isabellinus[1] yarımnövünə bərzərlikləri qeydə almışlar. Bir müddət sonra elə həmin müəlliflər bu ayıların müstəqil yarımnöv olmasını qeydə almışlar.

ệ== Təsviri == Adəti üzrə ayılar heçdə iri olmur. Kəlləsi ümumilikdə 323 mm uzunluğuna malikdir. Kürkünün rəngi parlaq-bozdan tutmuş ağımtıl-mavinin müxtəlif çalarlarında ola bilir. Kürkü kobuddur. Qarın, boğaz və əllərinin daxili hissələrində rənglər fərqlidir. Arxa pəncələrində yerləşın ikinci və üçüncü barmaqlar digərlərinə nisbətdə daha uzundur. Barlaqları və pəncə yastıqcıqları arasında məsafə 20 mm-dən çox deyildir. Bu baxımdan digər yarımnövlərdən fərqlənirlər[2].

Ekologiya[redaktə | əsas redaktə]

Qobi qonur ayısı Atas-BoqdaSaqan-Boqda dağlarının quru çay vadilərində yayılmışlar. Yay ayları əsasən vahələrin yaxınlıqlarında qərar tuturlar. Onların qidasının əsasını giləmeyvəlır təşkil edir. Xüsusi ilə Nitrarianın müxtəlif növləri bu baxımdan seçilir. Səhrada olan həşaratlar, kiçik onurğalılar qidasını təşkil edir. İstər gecələr, istərsə gündüzlər aktiv olur. Qayalıqlarla olduqca asanlıqlar hərəkət edə bilir[2]. Ehtimal edilir ki,qış yuxusu 2-3 aydan çox çəkmir[1]. Məlumatlara görə onlar qışı mağaralarda keçirir[2].

Maraqlı fakt[redaktə | əsas redaktə]

Monqollar ölkənin şimal hissəsində yayılmış ayıları xuren bavqay[1] adlandırdıqları təqdirdə, Qobi qonur ayısına Mazalay deyirlər. Bu isə gönü sübut edir ki, monqollar bu canlıların fərqli növ olmasını düşünürdülər.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 Соколов В. Е., Орлов В. Н. Определитель млекопитающих Монгольской Народной Республики. — М.: Наука, 1980. — 351 с
  2. 1 2 3 Банников А. Г. Млекопитающие Монгольской Народной Республики. — М.: Изд-во АН СССР, 1954. — 669 с.