Qozbel laləvər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qozbel laləvər - (lat. Fritillaria gibbosa Boiss.) Zambaqkimilər – (Lilicaeae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir – VU A2c+3c. Azərbaycanın nadir növüdür.

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Soğanaqlı, çoxillik ot bitkisidir. Soğanaq açıq-pulcuqlu, kürəşəkillidir. Gövdə 8-20 sm hündürlükdə, yarpaqlar çılpaq, aşağı yarpaqlar qarşı-qarşıya, yuxarı yarpaqlar növbəli yerləşmişdir, ensiz, xətvari, sivridir. Çiçəkləri salxım çiçək qrupunda toplanıb, uc hissədə yerləşir. Çiçəkyanlığı 12- uzunluğunda, 7- enində, bənövşəyi rəngli, tünd-bənövşəyi damarlı, qaidəsi tünd-ləkəli, yumurtavari ovalşəkillidir. Tozluq bənöşəyi, mavi, qutucuq aztillidir [1][2][3][4].

Bioloji, еkoloji və fitosеnoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə aprel, mеyvə əmələgətirmə may-iyun aylarına təsadüf edir. Soğanaqla və toxum vasitəsilə  çoxalır. Quru, daşlı, gilli-çınqıllı yamaclarda yayılmışdır. Ksеromezofitdir. Geofit bəzək bitkisidir[1][2][5].

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Naxçıvan  düzənliyində Şahtaxtı, Duzdağ, Nehrəm ətrafı, Dərəşam və Darıdağ, Əlincəçay vadisində [1][2][6][7] [8].            

Sayı və tеndеnsiyası[redaktə | əsas redaktə]

Populyasiya az rast gəlinir. Məhdudlaşdırıcı amillərnin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir[1][2]

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Antropogеn (əhali tərəfindən yığılması) və zoogen amillər [1][2][6].

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülməyib. Yeni yayılma yerlərinin axtarılması vacibdir

Sinonimlər[redaktə | əsas redaktə]

Rhinopetalum gibbosum (Boiss.) Losinsk. et Vved.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı  Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri II nəşr, Bakı-2013
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 http://redbook.az/
  3. Гроссгейм А.А., 1940
  4. Флора Азербайджана, 1952
  5. Абдуллаева И.К, 1968
  6. 6,0 6,1 İbadlı O. V., 2002
  7. Конспект флоры Кавказа,  2004
  8. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Qırmızı kitabı,  2010