Qrossheym gəmirici soğanı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Qrossheym gəmirici soğanı (lat. Muscari grossheimii Schchian.) — Hiasintkimilər (Hyacinthaceae Batsch.) fəsiləsinə aid bitki növü.

IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Təlükəli həddə yaxın olanlar” kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür.

Regional IUCN Status-NT [1][2][3].

Qısa morfoloji təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaqları 1 – 1,5 sm diametrindədir.Uzunsov-yumurtavari və ya yumurtavari, tünd-çəhrayı pulcuqludur. Yarpaqlar 3-4 sayda uzun-xətvari, gövdədən qısadır. Gövdə tək, 2-3 , 12—18 sm hündürlükdədir. Salxım çox da böyük deyil, 2-3 (4) sm uzunluğundadır. Çiçəkyanlığı meyvəverən çiçəklərdə boruvari-kuzəşəkilli, 5-6 mm uzunluğunda, 3-4 mm enində, bənövşəyi rəngdədir. Erkəkcik ikisıralıdır, şarvari tozcuqludur. Yumurtalıq aydın olmayan üçtilli, dairəvi, sütuncuqdan qısadır. [1][2][4].

Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü may ayına təsadüf edir. Mezokriptofit, duza davamlıdır. Soğanaqla çoxalır. Meşələrdə, qayalı yamaclarda, çəmənlərdə, kolluqlarda bitir[1][2][4][5][6].

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lerik rayonunda, dəniz səviyyəsindən 1300 m yüksəklikdə) [1][2][4][6][7][8].

Sayı və tendensiyası[redaktə | əsas redaktə]

Yeganə lokalitet olan Hrikan Milli Parkında qorunmasına baxmayaraq ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı populyasiyanın sayında azalma tendensiyasına səbəb olur [1][2][7][8].

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Populyasiyanın hal-hazırda populyasiyanın qorunmasına və sabitliyinə baxmayaraq əhali tərəfindən yığılması təhlükə yarada bilər [1][2][6][7].

Mühafizə tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə heç bir tədbir görülmür. Yasaqlıqların təşkili, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur .

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Azərbaycan Respublikasının Qırmızı kitabı Nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki və göbələk növləri II nəşr, Bakı-2013
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 http://redbook.az/
  3. Schtaz G., Shulkina T., Solomon J., 2013
  4. 4,0 4,1 4,2 Флора Азербайджана, 1952
  5. Ибрагимов А.Ш., Салаева
  6. 6,0 6,1 6,2 İbadlı O.V., 2004
  7. 7,0 7,1 7,2 Safarov H.V., 2009
  8. 8,0 8,1 Tərtibçinin məlumatı