Quduzlar (Fransa inqilabı)

Quduzlar
Quduzlar
Sədri	Jak Ru
Quruluş tarixi	1792
Dağılma tarixi	1794

"Quduzlar" (fr. les Enragés) — 1789–1794-cü illər Fransa inqilabının ən radikal fraksiyalarından biri. Onlar aşağı təbəqəni müdafiə etməsi və radikal sankülotların tələblərini ifadə etməsi ilə tanınırdılar.^[1] Hərəkatın liderləri Jak Ru, Teofil Leklerk, Jan-Fransua Varle və Kler Lakomb olmuşdur. Bu hərəkat şəhər yoxsullarının mənafelərini müdafiə etmişdir.

"Quduzlar" hərəkatının başlanğıcı 1792-ci ilin baharı hesab olunur. 31 may — 2 iyun 1793-cü il üsyanına qədər onlar yakobinçilərlə taktiki ittifaqda olmuşdular. Bu əməkdaşlığın əsas mahiyyətini jirondistlərə qarşı mübarizə təşkil etmişdir.^[2]

1793-cü ilin 2 iyunundan sentyabrın əvvəlinə qədər olan dövr dünənki müttəfiqlərlə qarşıdurma ilə xarakterizə olunur və bu mərhələ "quduzlar"ın tələblərinin yerinə yetirilməsi ilə başa çatmışdır. Fraksiya tərəfindən təklif olunan islahatlara istehsalçılardan taxılın rekvizisiya edilməsi (məcburi alınması) və onun istehlakçılara sabit və ya "maksimum" qiymətlərlə satılması daxil idi.

"Quduzlar"ın tələbləri aşağıdakılardan ibarət olmuşdur: ümumi maksimum qiymətlər haqqında qanunun qəbul edilməsi, möhtəkirliyə görə ölüm cəzasının müəyyən olunması, inqilabın bütün düşmənlərinə qarşı kütləvi inqilabi terrorun tətbiq edilməsi, keçmiş imtiyazlı şəxslərin hərbi və mülki idarəçilikdəki bütün vəzifələrdən kənarlaşdırılması, mühacirlərin ailə üzvlərinin girov götürülməsi və s. 4–5 sentyabr 1793-cü il tarixlərində kütlələrin iğtişaşlarının təsiri altında yakobinçilər geri çəkilməyə və plebey kütlələrinin adından "quduzlar" tərəfindən formalaşdırılmış tələblərin bir çoxunu qəbul etməyə məcbur olmuşdular.^[3]

Sonrakı dövrdə yakobinçilər "quduzlar"ın liderlərini təcrid etməyə və onları məhv etməyə nail olmuşdular. 5 sentyabr 1793-cü il tarixində Jak Ru həbs edilmiş, 19 sentyabrda Varle də eyni tale ilə üzləşmişdir. Həmin günlərdə Leklerk və Kler Lakomba qarşı da təqiblərə başlanılmışdır.

1794-cü ilin fevral ayında İnqilabi Tribunalın məhkəməsinə cəlb edilən Jak Ru mühakimədən yayınmaq üçün intihar etmişdir. Leklerk və Kler Lakomb onlara qarşı başlanan təqiblərdən qısa müddət sonra siyasi fəaliyyətdən tamamilə uzaqlaşmışdular, lakin bu, onları 1794-cü ilin baharında həbs olunmaqdan xilas edə bilməmişdir.

Daha sonra "quduzlar"ın siyasi xəttini qismən, əvvəllər onların darmadağın edilməsində iştirak edən ebertistlər davam etdirmişdilər.

"Quduzlar" hərəkatının araşdırılmasına diqqət Pyotr Kropotkinin "Böyük Fransa inqilabı" adlı əsəri ilə cəlb olunmuşdur. Müəllif bu əsərində onları "xalq kommunistləri" və "anarxistlərin sələfləri" adlandırır.

İstinadlar

↑ Jeremy D. Popkin (2015). A Short History of the French Revolution. Hoboken, NJ: Pearson Education, Inc. p. 68.
↑ Paul R. Hanson (2007). The A to Z of the French Revolution. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc. p. 120.
↑ R. B. Rose (1965). Enragés: Socialists of the French Revolution?. Sydney: Sydney University Press. p. 75.

Əlavə ədəbiyyat

Захер Я. М. Движение «Бешеных»Şablon:Недоступная ссылка
Захер Я. М. «Бешеные», их деятельность и историческое значение Arxiv surəti 19 dekabr 2013 tarixindən Wayback Machine saytında
Захер Я. М. Последние работы Arxiv surəti 6 mart 2022 tarixindən Wayback Machine saytında
Серебрякова Г. Клара Лакомб, союзница «бешеных» Arxiv surəti 21 yanvar 2022 tarixindən Wayback Machine saytında

[:0-1] Jeremy D. Popkin (2015). A Short History of the French Revolution. Hoboken, NJ: Pearson Education, Inc. p. 68.

[2] Paul R. Hanson (2007). The A to Z of the French Revolution. Lanham, Maryland: Scarecrow Press, Inc. p. 120.

[3] R. B. Rose (1965). Enragés: Socialists of the French Revolution?. Sydney: Sydney University Press. p. 75.

[1]

[2]

[3]