Rüstəm Paşa külliyəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Rüstəm Paşa külliyəsi
Istanbul -Rüstem Pasha Mosque- 2000 by RaBoe 01.jpg
ÖlkəFlag of Turkey.svg Türkiyə
Şəhərİstanbul
Yerləşirİstanbul, Fateh rayonu, Həsirçilər bazarı
MemarMemar Sinan
Tikilmə tarixi1555 - 1561
ÜslubuOsmanlı memarlığı
VəziyyətiFəaliyyət göstərir
Rustem Pasha Mosque Gurlitt 1912.jpg
Külliyənin Alman sənətşünası Cornelius Gurlitt tərəfindən 1912-ci ildə çap olunan planı

Rüstəm Paşa külliyəsi — İstanbulda XVI əsrə aid külliyə.[1] Osmanlı sultanı I Süleymanın kürəkəni Sədrəzəm Rüstəm Paşa tərəfindən inşa etdirilən külliyə məscid və onun altında yerləşən 2 karvansaray, çeşmə və dükanlardan ibarətdir. Memar Sənan tərəfindən inşa olunan külliyənin yerləşdiyi ərazidə keçmişdə Hacı Xəlil ağa məscidi yerləşmiş, yeni külliyə bu məscid və ətrafındakı bəzi binaların satın alınaraq yerində inşa olunmuşdur. 1555-1561 tarixlərində inşa olunan külliyənın yerləşdiyi bu səmt ticarət baxımından o illərdə olduqca qaynar nöqtə olmuşdur.[2]

Strukturu[redaktə | əsas redaktə]

Rüstəm Paşa məscidi[redaktə | əsas redaktə]

Məscid düzbucaq planlı və tək gümbəzlidir. Yerləşdiyi səmt və 2 mərtəbəli strukturu ilə xüsusi önəm daşıyan bu külliyə eyni zamanda çinili bəzəmələri ilə də məşhurdur. Məscidin şimal cəbhəsində yerləşən nisbətən yüksək həyətə ikisi məscidin yanlarından, digər ikisi isə şərqqərb künclərindən olmaqla 4 qapı açılır. Həyətin böyük bir qismi taxta tavanla örtülüdür. Tək şərəfəli minarəsi isə məscidin şimal qərb küncündə yerləşir.[3]

Rüstəm Paşa məscidi 1660 tarixli yanğında və 1766 tarixli zəlzələdə önəmli ölçüdə dağıntıya məruz qaldı. Zəlzələ əsnasında çökən gümbəziminarəsi sonradan bərpa olundu. Bundan başqa məscid 1960-1961, 1964-19691992-1995 tarixlərində təmir olunmuşdur. [4][5]

Dükanlar[redaktə | əsas redaktə]

Məscidin şimal cəbhəsindəki həyətin altında 2 anbar və 8 dükan yerləşir. Məscid həyəti 15 daş sütun üzərində dayanır. Bu meydançanın altında və iki sıra ilə düzülən dükanların ortasında olduqca sadə görünüşlü çeşmə yerləşir. Bundan başqa məscidin İstanbul boğazına baxan cəbhəsindəki iki karvansaray və onların ətrafında yerləşən çoxlu sayda dükan da bu külliyəyə daxildir. [6]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]