Riçard Hovanisyan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Riçard Hovanisyan
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
9 noyabr 1932 (1932-11-09) (86 yaş)
Doğum yeri Kaliforniya, ABŞ
Uşağı Raffi Hovanisyan
VətəndaşlıqFlag of the United States.svg ABŞ
Flag of Armenia.svg Ermənistan
PeşəsiAlim, Professortarixçi
Milliyyətierməni
TəhsiliBerkli Kaliforniya Universiteti[1], Los-Anceles Kaliforniya Universiteti[2]Berkli Kaliforniya Universiteti
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Riçard Hovanisyan (erm. Ռիչըրտ Յովհաննիսեան; ing. Richard Hovannisian) — erməni əsilli amerikan tarixçisi Kaliforniya universitetinin professoru, Ermənistan və Yaxın Şərg tarixi üzrə araşdırmalarla məşğuldur.

9 noyabr 1932-ci ildə Kaliforniyada anadan olub (ABŞ). Kaliforniyadakı Berkli (Berkeley) universitetini bitirib. 1966-cı ildə doktorluq dərəcəsini müdafiə edib.

Riçard Hovannisyan Kaliforniya universitetinin “Müasir erməni tarixi” kafedrasının ilk rəhbəri olub. Riçard Hovanisyanın oğlu, Raffi Hovanisyan müstəqil Ermənistanın ilk xarici işlər naziri olub[3].

Tənqid[redaktə | əsas redaktə]

Ermənistanda və erməni diasporunda Hovanisyanı digər ermənişünaslar və tarixçilərlə birlikdə “qədim erməni tarixini” saxtalaşdırmaqda ittiham edirlər.

6 iyun 2002-ci ildə erməni diasporasının və erməni ziyalılarının bir qrupu (cəmi 55 nəfər) Riçard Hovanisyanı kəskin tənqid edən açıq məktubla “Novosti Armenii” qazetində çıxış edirlər.

Bu məktubda onlar Hovanisyana qarşı aşağıdakı ittihamları irəli sürürlər:

Erməni dövlətçiliyinin mədəni-mənəvi təhlükəsizlik maraqlarından çıxış edərək, biz Spürkun (diasporanın) ziyalılarının nümayəndələri kimi Los-Ancelesdə (ABŞ) yaşayan Kaliforniya universitetinin professoru, Ermənistan E.A. həqiqi üzvü Riçard Hovanisyanın millətimizə ziyan vuran fəaliyyətini qınayırıq. Bu məsələdə biz aşağıda göstərilən faktlara əsaslanırıq.

  • 1. Cənab Riçard Hovanisyan Ermənistanın qədim, orta əsr və yeni tarixini təhrif edən yalançı ermənişünaslara (Ronald Süni, Ceyms Rassel, Robert Tomson, Piter Kaui, Levon Avdoyan, Nina Qarsoyan, Robert Xyuson) qarşı etiraz səsini hələ də yüksəldməyib, əksinə Hovanisyan onları tərif etmək və onlarla birlikdə işləmək fürsətini heç vaxt əldən vermir. Ermənistan E.A. həqiqi üzvü olaraq Hovanisyan heç vaxt həmkarlarını qınamayıb və ya onlara etiraz bildirmək cəhdi göstərməyib, əlaxsus söhbət Ermənistanın tarix elminə qara yaxan, ona “millətçi”, “şovinist”, “ksenofob”, “bünyatovsayağı”, “cəfəng və qondarma konsepsiyalar irəli sürən” və buna oxşar digər alçaldıcı yarlıkları yapışdırmaq istəyən Ronald Süni və Levon Avdoyandan gedir.
  • 2. Riçard Hovanisyan ermənilərin gəlmə olduqları haqda yalançı tezisi səylə müdafiə etməkdə davam edir və bununla o, erməni xalqını Ermənistanın tamhüquqlu sahibi sayılmaq hüququndan məhrum edir.
  • 3. Riçard Hovanisyan müxtəlif elmi konfranslarda və tədbirlərdə bəyan edir ki, Yerevan Dövlət universitetinin Ermənistan Tarixi kafedrası və Armen Ayvazyan eləcə də, Armen Petrosyan və başqaları tərəfindən yalançı ermənişünaslara və ABŞ-ın yalançı ermənişünaslığına qarşı yönəlmiş tənqid “absurddur”. Həqiqəti açmağa özündə cəsarət tapan alimləri isə o, “millətçi” adlandırır.
  • 4. Erməni soyqırımının tanınması üçün əlverişli şəraitin yarandığı bir zaman Riçard Hovanisyan Türk-erməni barışıq komissiyasının (komissiyanın əsas məqsədi Erməni soyqırımınının tanınması prosesini dayandırmaqdır) işini qınamaq yerinə açıq aşkar türklərin lehinə olan Ronald Süninin və Jirayr Lipardiyanın baxışlarına üstünlük verir. Miçiqan universitetində martın 7-10 türk alimləri ilə birlikdə keçirilən müştərək qapalı elmi konfransda o, Erməni soyqırımının əvvəlcədən planlanmış və məqsədli olduğunu şübhə altına qoyub.

Erməniliyin maraqlarını çoxdan satmış, Ronald Süni və Jirayr Lipartiyanla birlikdə çıxış edərək Riçard Hovanisyan Erməni soyqırımın dövlət səviyyəsində planlaşdırılmış və həyata keçirlmiş bir təşəbbüs olmadığını hesab edən bu tandemi dəstəkləməyə hazır olduğunu göstərib. Öz çıxışında Riçard Hovanisyan soyqırımın dövlət tərəfindən çoxdan planlaşdırılmış olduğu faktını şişirdmə kimi qiymətləndirib və deyib ki, bu yalnız “İttihadın” ayrı-ayrı türk rəhbərlərinin niyyəti olub. Bu cür yanaşma Soyqırımın xronoloji çərçivələrini 1915-ci illə məhdudlaşdırır, ondan əvvəl və sonra 1894 - 1896, 1909, 1918 - 1922 – ci illərdə baş vermiş erməni qətliamlarını Soyqırım saymır. Bu manipulyasiyaların məqsədi Soyqırıma görə məsuliyyəti Kamalist Türkiyənin üzərindən götürmək və onun hüquqi statusunu qırğınlar ve deportasiyalar səviyyəsinə salmaqdır. Beləliklə zaman aşımı olmayan, dəhşətli cinayət olan Erməni soyqırımının hüquqi nəticələrini zəiflətmək və ya ümumiyyətlə aradan qaldırmaq cəhdi göstərilir. Yuxarıda deyilənlərdən çıxış edərək biz, Spürk ziyalılarının nümayəndələri akademik Riçard Hovanisyanı erməni tarixçisinə yaraşmayan mövqe və hərəkət tərzinə görə qınayırıq. Biz həmçinin Ermənistanın Milli Elmlər Akademiyasını gələcəkdə akademiyanın həqiqi üzvü kimi yüksək və məsuliyyətli bir adı verərkən daha tələbkar olmağa çağırırq. Biz tələb edirik ki, Ermənistanın Elmlər Akademiyası Riçard Hovanisyan və onun kimi düşünən digər yalançı ermənişünaslara münasibətinə birdə baxsın. Diasporada və vətəndə dərc olunan erməni tarixi dərsliklərinin birləşdirilməsi məsələsinin müzakirəsini son dərəcə vacib hesab edirik, çünki müxtəlif nəzər nöqtələrini təcəssüm etdirəm dərsliklər müxtəlif dünya görüşünə malik ermənilərin yetişməsinə səbəb olur, bu isə vətəndəki və diasporadakı ermənilər arasında yeni uçurumun yaranmasına səbəb olur[4].

Elmi konfrenslar[redaktə | əsas redaktə]

Kaliforniya universiteti “Tarixi erməni şəhərləri və bölgələri” adı altında Riçard Hovanisyanın rəhbərliyi və təşkilatçılığı ilə bir sıra konfranslar keçirib. Aşağıda bu elmi konfranslar çərçivəsində Hovanisyanın redaktəsi ilə dərc olunmuş materialların siyahısı verilir.

  • Armenian Van/Vaspurakan (2000) OCLC 44774992
  • Armenian Baghesh/Bitlis and Taron/Mush (2001) OCLC 48223061
  • Armenian Tsopk/Kharpert (2002) OCLC 50478560
  • Armenian Karin/Erzerum (2003) OCLC 52540130
  • Armenian Sebastia/Sivas and Lesser Armenia (2004) OCLC 56414051
  • Armenian Tigranakert/Diarbekir and Edessa/Urfa (2006) OCLC 67361643
  • Armenian Cilicia (2008) OCLC 185095701
  • Armenian Pontus: the Trebizond-Black Sea communities (2009) OCLC 272307784

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://archive.is/ktYc
  2. http://www.sscnet.ucla.edu/history/centers/armenian/hovannisian.html
  3. http://www.sscnet.ucla.edu/history/centers/armenian/rh_bibliography.html Bioqrafiya
  4. http://gulustan.ws/wp-content/uploads/2012/10/Ayl_Zargacumner_ARM_RUS.pdf diasporanın tənqidi