Roald Hofman

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Roald Hofman
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 18 iyul 1937(1937-07-18)[1] (81 yaş)
Doğum yeri Zolochiv[d], Tarnopol Voivodeship[d], Polşa Respublikası[2][3]
Vətəndaşlıq Flag of Poland.svg Polşa[4][5]
Flag of the United States.svg ABŞ[6][7][8]
Milliyyəti Polyaklar
Elm sahəsi Kimya
İş yeri Kornell Universiteti
Elmi rəhbəri William Lipscomb[d]
Mükafatları

Nobel Kimya Mükafatı (1981)

,

Guggenheim Fellowship[d]

,

Harvard Centennial Medal[d]

,

Lomonosov Gold Medal[d] (2011)

,

ACS Award in Pure Chemistry[d] (1969)

,

American Chemical Society Award in Inorganic Chemistry[d] (1982)

,

National Medal of Science[d] (1983)

,

NAS Award in Chemical Sciences[d] (1986)

,

Priestley Medal[d] (1990, 1990)

,

Kołos Medal[d] (1998)

,

Arthur C. Cope Award[d] (1973)

,

Centenary Prize[d] (1974)

,

honorary doctorate of the University of Rennes I[d]

,

Fellow of the American Chemical Society[d]

Foreign Member of the Royal Society[d]

roaldhoffmann.com
Commons-logo.svg Roald Hofman Vikianbarda

Roald Hofman(ing. Roald Hoffmann; doğ. 18 iyul 1937, Zoloçev, Tarnopol voevodalığı, Polşa, indiki Lvov vilayəti, Ukrayna) — amerika kimyaçısı.Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1981).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Amerika kimyaçısı Roald Hofman 1937-ci ilin iyulun 18-də Zloçevdə (Polşa) anadan olub. 1958-ci ildə Kolumbiya universitetini bitirib. 1965-ci ilə qədər Harvard universitetində (1960-1961-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetində təcrübə keçib) işləyib. 1965-ci ildən Kornell universitetində (1968-ci ildən professor) işləyib. Əsas tədqiqatları kimyəvi kinetikaya və kimyəvi reaksiyaların mexanizminin öyrənilməsinə həsr olunub. 1964-cü ildə mürəkkəb üzvi molekulların konformasiyasını və molekulyar orbitalların quruluşunu öyrənərkən -elektronları sisteminin analizini və hesablamalarını həyata keçirmişdir; reaksiyaların hipotetik aralıq məhsullarının enerjisini hesablamışdır (o cümlədən karbokationun) ki, bu da aktivləşmə enerjisini qiymətləndirməyə və aktivləşmiş kompleksin daha əlverişli konfiqurasiyası haqqında nəticə çıxarmağa imkan vermişdir. 1965-ci ildə R.B. Vudvord ilə birlikdə razılaşdırılmış reaksiyalar üçün orbital simmetriyasının saxlanması qaydasını təklif etmişdir. (Vudvord-Hofman qaydası). 1965-1969-cu illərdə bu qaydanın siklin qapanması ilə gedən monomolekulyar reaksiyalara, siklobirləşmə bimolekulyar reaksiyalarına, - əlaqələnmiş qrupların yerdəyişməsinin siqmatrop reaksiyalarına iki τ-əlaqənin sinxron əmələ gəlməsi və ya qırılması reaksiyalarına tətbiq olunması mümkünlüyünü öyrənmişdir. 1970-ci ildə kimyəvi çevrilmələr yolunda energetik sədlərin fiziki mahiyyətini müəyyən etmişdir. 1978-1980-ci illərdə keçid metallarının karbonil, aromatik, olefin və asetilen liqandları ilə mono və birnüvəli komplekslərinin stereokimyası sahəsində tədqiqatları inkişaf etdirmişdir.

Hofman 1981-ci ildə “Kimyəvi reaksiyaların getməsi nəzəriyyəsini işləyib hazırladığına görə” kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]