Roald Hofman

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Roald Hofman
Roald Hoffmann.jpg
Doğum tarixi 18 iyul 1937(1937-07-18)[1][2][3][…] (84 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi kimya
İş yeri
Təhsili
Elmi rəhbəri Uilyam Lipskomb[d]
Üzvlüyü
Mükafatları

Kimya üzrə Nobel mükafatı (1981)

National Medal of Science
roaldhoffmann.com
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Roald Hofman(ing. Roald Hoffmann; doğ. 18 iyul 1937, Zoloçev, Tarnopol voevodalığı, Polşa, indiki Lvov vilayəti, Ukrayna) — amerika kimyaçısı.Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1981).

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Amerika kimyaçısı Roald Hofman 1937-ci ilin iyulun 18-də Zloçevdə (Polşa) anadan olub. 1958-ci ildə Kolumbiya universitetini bitirib. 1965-ci ilə qədər Harvard universitetində (1960-1961-ci illərdə Moskva Dövlət Universitetində təcrübə keçib) işləyib. 1965-ci ildən Kornell universitetində (1968-ci ildən professor) işləyib. Əsas tədqiqatları kimyəvi kinetikaya və kimyəvi reaksiyaların mexanizminin öyrənilməsinə həsr olunub. 1964-cü ildə mürəkkəb üzvi molekulların konformasiyasını və molekulyar orbitalların quruluşunu öyrənərkən -elektronları sisteminin analizini və hesablamalarını həyata keçirmişdir; reaksiyaların hipotetik aralıq məhsullarının enerjisini hesablamışdır (o cümlədən karbokationun) ki, bu da aktivləşmə enerjisini qiymətləndirməyə və aktivləşmiş kompleksin daha əlverişli konfiqurasiyası haqqında nəticə çıxarmağa imkan vermişdir. 1965-ci ildə R.B. Vudvord ilə birlikdə razılaşdırılmış reaksiyalar üçün orbital simmetriyasının saxlanması qaydasını təklif etmişdir. (Vudvord-Hofman qaydası). 1965-1969-cu illərdə bu qaydanın siklin qapanması ilə gedən monomolekulyar reaksiyalara, siklobirləşmə bimolekulyar reaksiyalarına, - əlaqələnmiş qrupların yerdəyişməsinin siqmatrop reaksiyalarına iki τ-əlaqənin sinxron əmələ gəlməsi və ya qırılması reaksiyalarına tətbiq olunması mümkünlüyünü öyrənmişdir. 1970-ci ildə kimyəvi çevrilmələr yolunda energetik sədlərin fiziki mahiyyətini müəyyən etmişdir. 1978-1980-ci illərdə keçid metallarının karbonil, aromatik, olefin və asetilen liqandları ilə mono və birnüvəli komplekslərinin stereokimyası sahəsində tədqiqatları inkişaf etdirmişdir.

Hofman 1981-ci ildə “Kimyəvi reaksiyaların getməsi nəzəriyyəsini işləyib hazırladığına görə” kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Roald Hoffmann // Encyclopædia Britannica (ing.)
  2. Roald Hoffmann // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.)
  3. Roald Hoffmann // Proleksis enciklopedija (xorv.) — 2009.
  4. The Same and Not the Same
  5. Hoffmann R. Solids and Surfaces (ing.): A Chemist's View of Bonding in Extended Structures
  6. Remarkable thinkers due in Dunedin (ing.) // Otago Daily Times — 2013. — ISSN 0114-426X; 2624-4527
  7. Oxygen: A Play in 2 Acts (ing.)ISBN 978-3-527-30413-4
  8. Woodward–Hoffmann rules (ing.)
  9. http://www.nndb.com/org/290/000161804/
  10. Paid Notice: Deaths HOFFMANN, ERNST FEDOR (ing.) // The New York Times / D. BaquetManhattan, NYC: The New York Times Company, A. G. Sulzberger, 2004. — ed. size: 1122400; ed. size: 1132000; ed. size: 1103600; ed. size: 648900; ed. size: 443000 — ISSN 0362-4331; 1553-8095; 1542-667X

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]