Rotasion fərziyyə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rotasion fərziyyə
Elm Geologiya

Rotasion fərziyyə - tektogenezdə başlıca amil olaraq Yerdənkənar qüvvələrin təsiri nəticəsində Yerin fırlanma ahənginin pozulması nəzərdə tutulur. Yerdənkənar qüvvələr sırasına ilk növbədə AyınGünəşin cazibə qüvvələri daxildir və onların təsiri altında yer qabığındamantiyada "qabarma" baş verir, nəticədə Yerin fırlanması zəifləyir, forması dəyişir. Beləliklə, yer qabığında nəinki şaquli hərəkətləri şərtləndirən radial gərginlik, həmçinin en dairəsi və meridian istiqamətli hərəkətləri yaradan tangensial gərginlik toplanır və yer qabığının sıxılma və gərilməsi baş verir. Yerin fırlanmasının mühüm nəticəsi ekvator zonasında qabıqaltı plastik substratda fırlanma sürətinin artmasıdır. Bu isə öz növbəsində ekvator zonasının qitə qaymalarının şərqə doğru nisbi yerdəyişməsini şərtləndirir. Rotasion fərziyyə görə yer qabığının asimmetriyası bəlkə də, Yer kürəsinin üçoxlu olması ilə bağlıdır; onun ekvator müs­tə­visi çevrə deyil, ellips formasındadır və böyük ox AfrikaSakit okeanının ortasından keçərək 15° Ş.u.d -165° Q.u.d, kiçik ox 105° Ş.u.d - 75° Q.u.d. uyğun gəlir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. Bakı: Nafta-Press. 2006.