Rumpelstiltskin

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rumpelstiltskin
Rumpelstilzchen
Kinder und Hausmärchen (Grimm) 1812 I 253.jpg
Müəllif Qrimm qardaşları
Dil almanca
Orijinalın nəşri 1812
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Rumpelştiltsxen (bəzən Rumpelstiltskin (əsasən ingilis variantında) kimi yazılır, alm. Rumpelstilzchen) — məşhur alman xalq nağılında qəddar cırtdandır. Almaniyadan başqa İngiltərə, Niderland, Çexiyada da müxtəlif adlarla (Tom Tit Tot, Päronskaft, Repelsteeltje, Cvilidreta, Rampelník/Rumplcimprcampr) xalq nağılı kimi məhşurdur. 1812-ci ildə Qrimm Qardaşları tərəfindən toplanılıb "Uşaq və ev nağılları" adı altinda çap olunmuş nəşrə daxil edilmişdir. Rumpeştiltsxen adının başqa versiyası da var - Utrupistaş.

Aarne-Tompson klassifikasiyasına görə bu süjetin nömrəsi 500-dür: "Köməkçinin adı".

Süjeti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bir dəyirmançının bir qızı varmış və kral ilə söhbət zamanı öz çəkisini artırmaq məqsədi ilə o krala çox gözəl qızının samandan qızıl hörməyi bacardığını (bəzi versiyalara görə əslində dəyirmançı qızının "saman rəngli saçlarına günəş işığı düşdükdə qızıl kimi parlayır" ifadəsini işlətdiyi zaman lovğalanaraq "saman qızıla çevrilir" kimi epitetdən istifadə edib) deyir. Kral da onun qızını qüllədəki samanla dolu və sap əyirici dəzgah olan bir otağa qatır və qıza bir gecəyə saman dolu otağı qızıla çevirməyi tapşırır, əks halda onun boynunu vurduracağını (başqa versiyalarda ömrünün sonunadək qüllədəki otaqda saxlayacağını) bildirir. Əslində isə qızın əlbəttə ki, belə qabiliyyəti yox idi. Yazıq qız bütün ümidləribni itirəndə, qəflətən bir cirtdan peyda olur və ona köməyini təklif edir. Bu cırtdan həmişə dəyiş-düyüş etmək istəyən insanların yanına gəlirmiş. Bu kömək qarşılığında qız cirtdana öz boyunbağısını, səhərisi gün kral qızı yenə təkrar saman dolu otağa saldıqda üzüyünü verir. 3-cü gün kral qızı yenə otağa göndərib şərt qoyur: samanı qızıla çevirərsə onunla evlənəcək, əks tədqirdə qızın biynunu vurduracaq. Qızın bu qəribə məxluqa verəcəyi heç nə qalmadığından cırtdan şərt qoyur: axırıncı dəfə samanı qızıla çevirməklə əvəzində dəyirmançının qızının krala ərə getdikdən sonra anadan olan ilk uşağını istəyirdi (başqa versiyaya görə cırtdan-şeytancığaz özü peyda olub özbaşına samanı qızıla çevirməyə başlayır. Qızın ona veriləsi heç nəyin olmadığına görə narazılığına baxmayaraq cirtdan qızılın əvəzi (qarşılığı) doğulacaq ilk uşaqdır).

Adın mənası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Psixologiyada[redaktə | mənbəni redaktə et]

Musiqidə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kinomatoqrafiyada[redaktə | mənbəni redaktə et]

Animatoqrafiyada (Animasiya filmlərində)[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ədəbiyyatda[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müasir mədəniyyətdə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Başqa sahələrdə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Başqa xalqların nağıllarında oxşar süjetlər və personajlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qorxunc məxluqun adının tapılması kimi oxşar motivlər başqa xalqların nağıllarında da var:

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. http://www.ruthenia.ru/folklore/sus/index.htm
  2. Heidi Anne Heiner, «Tales Similar to Rumpelstiltskin»