Rusiya–Suriya münasibətləri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rusiya–Suriya münasibətləri
Rusiya və Suriya
Rusiya Rusiya Suriya Suriya

Rusiya–Suriya münasibətləriRusiya FederasiyasıSuriya arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər.

Rusiyanın Dəməşq şəhərində, Suriyanın isə Moskva şəhərində səfirliyi fəaliyyət göstərir. Bir çox ərəb dövlətlərində "Ərəb baharı" baş verənə qədər Rusiya ilə Suriya arasında tarixən möhkəm, stabil və dostluq əlaqələri olmuşdur.[1] Rusiyanın Aralıq dənizində yerləşən yeganə hərbi dəniz bazası Suriyanın Tartus limanında yerləşir.[2]

Sovet İttifaqı ilə Suriya arasında diplomatik əlaqələrin əsası 1944-cü ilin iyul ayında qoyulmuşdur. 1946-cı ilin fevralında SSRİ ilə Suriya arasında fransız qoşunlarının Suriya ərazisindən təxliyyə olunması zamanı Sovet dəstəyi ilə bağlı müqavilə imzalanmışdır.[3] Təxliyyə 1946-cı ilin aprel ayında başa çatmışdır. 1971-ci ildə Suriya Prezidenti Hafiz Əsəd tərəflər arasında əldə olunmuş razılaşmaya əsasən Tartus hərbi dəniz bazasını Sovet Ordusunun tabeçiliyinə vermişdir.[4] 8 oktyabr 1980-ci ildə hazırda da qüvvədə olan Suriya və Sovet İttifaqı arasında dostluq və əməkdaşlıq barədə müqavilə imzalanmışdır.[5][6] Bu müqavilə böhran zamanı tərəflərin birgə hərəkətini və hərbi əməkdaşlığı nəzərdə tuturdu.[7] 1992-ci ilin yanvarında Suriya hökuməti Rusiya Federasiyasını SSRİ-nin qanuni davamçısı kimi tanımışdır.

Rusiya 2011 və 2012-ci illərdə BMT Təhlükəsizlik Şurasında özünün veto hüququndan istifadə edərək Suriya hökumətinə qarşı hər hansı bir sanksiya və ya birbaşa hərbi müdaxiləyə mane olmuşdur.[8] 30 sentyabr 2015-ci ildə Rusiya Suriya vətəndaş müharibəsində aktiv iştirakçıya çevrilmişdir. Müharibə ərzində Rusiya Silahlı Qüvvələri Əsəd hökumətini dəstəkləmiş, həmçinin terrorçu qruplaşmalara və Azad Suriya Ordusunun mövqelərinə aviasiya zərbələri endirmişdir.[9]

Siyasi əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

1893-cü ildə Rusiya İmperiyası Osmanlı dövlətinin tabeçiliyi altında olan Suriyanın Dəməşq şəhərinə konsul təyin etmişdir. Rusiya İmperiyasının süqutu və SSRİ-nin yaranması ilə birlikdə bu konsulluq fəaliyyətini dayandırmışdır. Sovet İttifaqının regionda siyasi rol oynamamasına baxmayaraq, 1924-cü ildə Suriya-Livan Kommunist Partiyasının yaradılmasında iştirak etmişdir.[10]

İkinci dünya müharibəsi başa çatdıqdan sonra Sovet hökumətinin Yaxın Şərqlə bağlı planları dəyişmiş və regionda əsas güc olmaq istəyi artmışdır. 1946-cı ildə SSRİ ilə Suriya arasında imzalanmış müqaviləyə əsasən Sovet İttifaqı Suriya Ordusunun təşkil olunmasında və təchizatında əsas rola sahib idi. 17 aprel 1946-cı ildə sonuncu fransız qoşunları Suriya ərazisini tərk etmişdir. Soyuq müharibə ərzində Suriya hökuməti SSRİ-nin yanında olmuş və Qərb dövlətlərinə qarşı mövqe nümayiş etdirmişdir.[11]

25 fevral 1954-cü ildə baş vermiş hərbi çevrilişdən sonra BƏƏS Partiyası Suriya siyasətində öncül rol oynamağa başlamışdır.

1955-1958-ci illər aralığında Sovet İttifaqı Suriyaya 294 milyon ABŞ dolları həcmində hərbi və iqtisadi yardım göndərmişdir.[10]

1970-ci ildə Suriyada baş vermiş hərbi çevrilişdən sonra Hafiz Əsəd hakimiyyətə gəlmiş və SSRİ ilə mövcud əlaqələr daha da inkişaf etdirilmişdir. Əsədin prezidentliyi dövründə minlərlə Suriyalı hərbçi və mütəxəssis Rusiyada təhsil almışdır.[12]

10 iyul 2000-ci il tarixində Suriyada keçirilən prezident seçkilərində səslərin əksəriyyətini toplayan Bəşər Əsəd hakimiyyətə gəlmişdir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Russia clings on to last outpost in West Asia| Pionner| 3 fevral 2012
  2. contribution to ‘What Should the United States Do About Syria?: A TNR Symposium.’| Daniel W. Drezner| tnr.com| 9 fevral 2012
  3. (2000) "The Soviet Union and the Syrian Ba'th Regime: From Hesitation to Rapprochement". Middle Eastern Studies 36 (2): 150–171.
  4. (1990) Soviet Strategy in the Middle East.
  5. (2001) A Political Chronology of the Middle East. London, United Kingdom: Europa Publications.
  6. Syria, USSR Treaty of Friendship, Cooperation Which Remains in Force
  7. Relations with the Soviet Union
  8. Why Russia is willing to sell arms to Syria By Fred Weir| csmonitor.com| 19 yanvar 2012
  9. Fred Weir (14 oktyabr 2015). "Why isn't Russia singling out ISIS in Syria? Because it never said it would". Christian Science Monitor. http://www.csmonitor.com/World/Europe/2015/1014/Why-isn-t-Russia-singling-out-ISIS-in-Syria-Because-it-never-said-it-would. İstifadə tarixi: 25 noyabr 2017.
  10. 10,0 10,1 (2007) Russia in the Middle East: friend or foe?. Westport, Connecticut: Greenwood Publishing Group.
  11. Trenin, Dmitri (5 fevral 2012). "Russia's Line in the Sand on Syria: Why Moscow Wants To Halt the Arab Spring". Foreign Affairs.com. http://www.foreignaffairs.com/articles/137078/dmitri-trenin/russias-line-in-the-sand-on-syria. İstifadə tarixi: 25 noyabr 2017.
  12. "Syria and Russia's 'special relationship'". Financial Times (9 iyul 2012).

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Rusiya–Suriya münasibətləri ilə əlaqəli mediafayllar var.