Səfəralı Xəlilov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Səfəralı Xəlilov
Səfəralı Xəlilov.jpg
Doğum tarixi 1890(1890-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Zəngəzur, Laçın, Xaçınyalı kəndi
Vəfat tarixi 1937(1937-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Şuşa
Atası Abdulkərim

Səfəralı Abdulkərim oğlu Xəlilov - Repressiya qurbanı

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Xəlilov Səfəralı Abdulkərim oğlu təxminən 1890-cı ildə Zəngəzur qəzasının (indiki Laçın rayonunun ) Xaçınyalı kəndində anadan olmuşdur. Uşaqlıq illəri o qədər xoş keçməsə də yetkinlik yaşlarında öz sayəsində mükəmməll olmasa da, dövrünün tələbinə uyğun biliyə yiyələnmişdir. Gəncliyi isə ümumiyyətlə,Qafqazın və Azərbaycanın təlatümlü, eyni zamanda əhəmiyyətli dövrünə təsadüf etdiyindən, öz mütərəqqi düşüncə tərzi və baxışlarına görə bu proseslərdən kənarda qalmamışdır. Belə ki, yaşadığı bölgədə böyük hörmət və nüfuza malik olmaqla yanaşı , yaşadığı dövrə uyğun yaxşı var-dövlətə sahib olmuşdur. Olduqca humanist xarakteri və xeyriyyəçiliyi onu camaat içində daha da hörmətə malik etmişdir. Zamananın ağır və yoxsulluq şəraitində həmişə ev tikənlərə, toy edənlərə, ehtiyyacı olanlara köməklik göstərməkdən zövq almışdır.

1915-1918 -ci illərdə ermənilərin törətdiyi qırğınlara və işğala qarşı aparılan döyüşlərdə əmisi Qara Əkbər və əmisi oğlanları həm də qayınları, Niftalı ilə Seyfalı ilə birlikdə, digər Piçənisli döyüşçülərlə Kırs dağında, Şuşa yaxınlığında Sultan bəy Sultanovun dəstəsində qəhrəmanlıqlar göstərmişdir. Müharibədən sonra Nuru Paşanın komandanlığı altında Qafqaz İslam Ordusu ilə gəlmiş Osmanlı əsgərlərindən iki nəfər yaralını aylarla evində saxlamış, sonra isə istəklərinə uyğun olaraq təmtəraqla Vətənlərinə yola salmışdır.

Sultan bəylə şəxsi dostluq əlaqələrinin olması və Temir yüzbaşı ilə ailəvi dostluğu sonralar onun Xosrov bəy Sultanovla da yaxşı münasibətlərinin qurulması ilə nəticələnmişdir. Milli dövlətçilik məfkurəsinin olaraq bu hərəkatın və ideyanın olamağa çalışaraq, öz imkanları çərçivəsində bu proseslərdə çox səmimi iştirak etmişdir. Dəfələrlə Tiflisdə, Gəncədə Xosrov bəylə görüşmüş, burda "İttihad" partiyasının üzvləri ilə tanış olmuşdur. Bu tanışlıqlar sayəsində onun Nəsib bəy Yusifbəyli, Həmid bəy Şahtaxtinski, Nurməmməd bəy Şahsuvarov və digər "Müsavat" üzvləri ilə də isti münasibətləri yaranmış, özü də "Müsavat" partiyasının üzvü olmuşdur. Yaşadığı bölgədə, kənddə marifçiliyə, mədəniyyətə dəstək vermiş, o dövr üçün olduqca mütərəqqi bir sahə sayılan teatrlar təşkil etmişdir. "O olmasın bu olsun", "Arşın mal alan" tamaşalarını səhnələşdirib göstərməşdir. Təəssüf ki, 1920- ci illərdə "qırmızı terrorun" başlanması ilə vəziyyət dəyişmişdir. Bütün Qafqazı, xüsusən Azərbaycanı bolşevik talanı bürümüşdür. Milli dövlətimizin onun fədailərinin başı üzərini qara buludlar almış, ölkə işğal olunmuşdur. Bu işğaldan Səfəralı və onun ailəsi də "nəsibini" almışdır: əmlakı talan edilmiş, evi, mal-qarası, atlarının müsadirə edilməsi hesabına kolxoz qurulmuş, özü və ailəsi isə "xalq düşməni" elan olunmuşdur. Dostları gedərkən ona da Türkiyəyə keçməyi məsləhət görsələr də, "mən arvad-uşağı soldatın ayaq altısı edə bilmərəm" -deyərək etiraz etmişdir. O, 1930- cu ildə həps olunaraq Qazaxıstana, ordan da Sibirə sürgün edilmiş, 1937- ci ildə qayıdıb gəlmişdir. Bir neçə ay doğmalarının arasında yaşasa da, 1937- ci ilin noyabr ayında yenidən həps edilərək Şuşaya aparılmış, elə oradaca güllələnmişdir. Başqa say-seçmə Vətən oğulları kimi, bu boylu-buxunlu, yaraşıqlı Türk kişisi də bolşevik-erməni terrorunun qurbanı olmuşdur.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]