SWOT analizi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

SWOT analizi — strateji planlaşdırma metodu olub müəssisənin daxili və kənar mühitlərinin müəyyən edilərək onların 4 kateqoriyaya bölünməsinə əsaslanır:

  • Strengths (güclü tərəflər),
  • Weaknesses (zəif tərəflər),
  • Opportunities (imkanlar),
  • Threats (təhlükələr).

Güclü (S) və zəif (W) tərəflər təhlil edilən obyektin daxili mühitinin faktorları hesab edilir (yəni, obyektin təsir edə biləcəyi amillər); imkanlar (O) və təhlükələr (T) isə xarici mühit faktorlarıdır (yəni, obyektə kənardan təsir edə bilən və obyekt tərəfindən idarə olunmayan). Məsələn, müəssisə öz mal çeşidinin sayını özü tənzimləyir və bu, daxili mühit faktorudur, ticarəti tənzimləyən normativ hüquqi aktlar isə müəssisədən asılı deyil və onlar xarici mühit faktorlarıdır.

SWOT analizinin obyekti təkcə təşkilatlar deyil, iqtisadiyyatın sahələri, şəhərlər, elm sahəsi, siyasi partiyalar, qeyri-kommersiya təşkilatları və s. sosial-iqtisadi obyektlər ola bilər.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İlk dəfə "SWOT analizi" modeli 1960–1970-ci illərdə yaranmışdır. Nəzəriyyənin banisi Albert Hamfi idi. O, şirkətin strateji planlaşdırmasında olan uğursuzluqların səbəblərini öyrənirdi və araşdırma zamanı "SOFT — analiz" adlı yeni metodika ixtira etdi.

İlk dəfə "SWOT" termini isə 1964-cü ildə Sürixdə keçirilən seminarların birində yarandı. Seminarda "F=fails" — "W=weaknesses" ilə əvəz edilmişdir, həmçinin digər sözlərin açılışında dəyişiklik edilmişdir.

SWOT analizin aparılma qaydası[redaktə | əsas redaktə]

Əslində SWOT analizin uğuru doğru sualı soruşub, bu suala doğru cavab verə bilməkdədir.

SWOT analizə başlamazdan əvvəl nəzərə alınmalıdır ki, SWOT analiz metodu yalnız əldə olan informasiyanın sistemləşdirilməsi üçün rahatdır. Ona görə də SWOT analizə başlamazdan əvvəl aşağıdakıları etmək lazımdır:

  • Öz auditoriyanızı müəyyən edərək onların məhsulun hansı keyfiyyətinə diqqət yetirdiyini müəyyən etmək məqsədilə bazar analizi.
  • Rəqiblərin analizi və onların güclü və zəif cəhətlərini tapmaq.

Birinci addım: SWOT analizin birinci addımına məhsulun və ya xidmətin güclü və zəif cəhətlərinin müəyyən edilməsi aiddir. Bunun üçün müqayisəli analiz aparın. Şirkətin resurslarının və ya məhsulunun xarakteristikasını tapın:

  • Rəqiblərinizdən daha üstün olan parametrlər məhsulunuzun güclü tərəfləridir;
  • Rəqiblərinizdən aşağı olan parametrlər məhsulunuzun zəif tərəfləridir.

İkinci addım: SWOT analizin ikinci addımına gələcəkdə biznesin ikişafı üçün yaranan imkanları və təhlükələri təyin etmək aiddir. Bunun üçün ətraf mühitin xarici amillərini müəyyən edin. Bura şirkətin satışına təsir edən amillər, ehtimallar aiddir.

Üçüncü addım: SWOT analizin üçüncü addımına cədvəlin tərtib edilməsi aiddir. Cədvəl dörd kvadratdan ibarətdir. Kvadrata güclü tərəflər, zəif tərəflər, imkanlar və təhlükələri ardıcıllıqla yazın.

Bütün cədvəli doldurduqdan sonra yazılan amillərin reallığını yoxlayın:

  • Yoxlayın görün həqiqətənmi tapılmış güclü tərəflər gəlirinizi qaldırır və rəqabətə davamlılığı yüksəkdir.
  • Yoxlayın, həqiqətənmi şirkətin tapılmış zəif tərəfləri gəliri və şirkətin məhsulunun rəqabətə davamlılığını aşağı salır.
  • Yoxlayın, həqiqətənmi tapılmış imkanlar müştərilərin məmnunluğunu və şirkətin gəlirini yüksəltməyə qabildir.
  • Yoxlayın, həqiqətənmi aşkar edilmiş təhlükələr yaxın 5 ildə şirkətin gəlirini və müştəri məmnunluğunu azalda bilər.

Dördüncü addım: SWOT analizin əsas mərhələsi olan dördüncü addıma nəticələrin çıxarılması aiddir. Bunun üçün siz bir neçə metoddan istifadə edə bilərsiniz. Siz, həmçinin "SWOT matrisi"[1] metodundan istifadə edərək maksimum nəticə ala bilərsiniz.

Həmçinin siz aşağıdakı sullara cavab verərək SWOT analizinizdən nəticə çıxara bilərsiniz:

  1. Məhsulun güclü tərəfləri əsasında şirkəti necə inkişaf etdirmək olar?
  2. Necə zəif tərəfləri gücləndirmək olar?
  3. Necə təhlükələri şirkətin inkişaf imkanlarına çevirmək olar?
  4. Əgər belə dəyişikliklər qeyri-mümkündürsə, onda zəif təriflərdən və təhlükələrdən necə qaça bilər, həmçinin onların şirkətin biznesinə təsirini minimallaşdıra bilmək üsullarını tapın.
  5. Hansı yolla şirkətin zəif cəhətlərini istehlakçıdan gizlətmək olar?
  6. Necə qısa müddətə imkanları reallaşdırmaq və təhlükələri neytrallaşdırmaq olar?

Beşinci addım: SWOT analizin sonuncu olan beşinci mərhələsinə ətraflı və məzmunlu təqdimatın tərtib edilməsi aiddir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

http://swot.az/iqtisadiyyat/senaye/8-swot-analizi-ndir-v-nec-aparlr.html[ölü keçid]