Saab JAS 39 Gripen

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
JAS 39 Qripen
Şəkil
Tipi Qırıcı
Hazırlayan Saab AB
İstehsalçı İsveç İsveç
İlk uçuş 9 dekabr 1988-ci il
İstismara verilmə tarixi 9 iyun 1996-cı il[1]
Status İstismarı davam edir
İstehsal ili 1987–davam edir
Buraxılış sayı Təqribən 247
Hazırlanma dəyəri 13.54 milyard ABŞ dolları (2006)[2]
Vahidinin qiyməti 30–60 milyon ABŞ dolları (JAS 39C variantı)[3][4][5][6]
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Saab JAS 39 Gripenİsveçin Saab aerokosmik şirkəti tərəfindən istehsal olunmuş yüngül, tək mühərrikli, çoxməqsədli döyüş təyyarəsi. İsveç HHQ-də Saab 35 DrakenSaab 37 Viggen qırıcılarını əvəz etmək məqsədilə hazırlanıb. Güc təminatçısı Volvo RM12, maksimum sürəti isə Mach 2-dir. Son modifikasiyası NATO standartlarına uyğun hazırlanıb və havada yanacaq doldurma qabiliyyətinə sahibdir.

1979-cu ildə İsveç hökuməti silahlanmada olan Saab 35 Draken və 37 Viggen təyyarələrini əvəz etmək məqsədilə qırıcı, hücum və kəşfiyyat məqsədləri daşıyan döyüş təyyarəsi istehsal etmək qərarına gəldi. "Saab" şirkəti tərəfindən yeni dizayn kimi JAS 39 seçildi və bu təyyarə ilk uçuşunu 1988-ci ildə həyata keçirdi. Sınaq uçuşları ərzində baş vermiş iki qəzadan sonra şirkət bu qırıcının uçuşa nəzarət sistemində müəyyən dəyişikliklər etdi və yalnız bundan sonra "Qripen" təyyarələri 1996-cı ildə İsveç Hərbi Hava Qüvvələrinin silahlanmasına qəbul olundu. Müasir avionika ilə təchiz olunan və daha çox havada qalma müddətinə sahib olan növbəti variantlar 2003-cü ildə xidmətə qəbul edildi.

Bu döyüş təyyarəsinin beynəlxalq silah bazarına daha effektli şəkildə daxil olmasını təmin etmək məqsədilə "Saab" şirkəti bir çox başqa aviakosmik şirkətlərlə razılaşma imzaladı. Bu cür əməkdaşlıqlardan birinə misal olaraq 2001-ci ildə "Saab" şirkəti ilə Böyük Britaniyanın "BAE Systems" şirkəti arasında imzalanan birgə tərəfdaşlıq haqqında müqaviləni göstərmək mümkündür. Xarici şirkətlərlə imzalanan bu cür müqavilələrin nəticəsində bu döyüş təyyarələri ilk olaraq CAR-a ixrac olundu. İxrac bazarında "Qripen" təyyarələri Mərkəzi Avropa, Cənubi Afrika və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinə uğurla satıldı.[7]

2014-cü ilə olan məlumata əsasən bu döyüş təyyarələrinin növbəti variantı olan Qripen JAS 39E/F və ya digər adı ilə Qripen NG üzərində çalışmalar davam edir.[8] Bu variantda əvvəlkilərdən fərqli olaraq yeni mühərrik, aktiv elektron müşahidə radarı (AESA) və tutumu xeyli artırılmış yanacaq çəni mövcuddur. 2015-ci ilə olan məlumata görə İsveç və Braziliya yeni variant qırıcıların ixracı barəsində razılıq əldə ediblər.[9]

Texniki məlumatlar[redaktə | əsas redaktə]

  • Motor: 54,0 kN ve 80,5 kN afterburner'li VOLVO RM12 Turbofan
  • Qanad açıqlığı: 8.40 m
  • Uzunluğu: 14.10 m
  • Qalxma ağırlığı: 13000 kg
  • Silahlar: 27 mm Mauser BK27 topu, Rb74 ve AAM'lər üçün stansiyalar, misket bombası ve 15 ədəd raket

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Försvarets materielverk – Gripen – milstolpar" (isveç.). 21 avqust 2010 tarixində arxivləşdirilib.
  2. "Sticker Shock: Estimating the Real Cost of Modern Fighter Aircraft" (PDF). Defense Aerospace (2006).
  3. "The JAS-39 Gripen: Sweden’s 4+ Generation Wild Card". Defense industry daily (26 iyun 2017).
  4. Pirone, Sabine "Saab Fails to Land Gripen Orders, Threatening Output". Bloomberg (14 aprel 2009). 31 avqust 2012 tarixində arxivləşdirilib.
  5. "Saab pinning its hopes on moving Gripen to Brazil". China daily (8 iyul 2009).
  6. "Stark milstolpe av Gripenprojektet". My news desk. 25 fevral 2014 tarixində arxivləşdirilib.
  7. "Jas Gripen-utredning läggs ned" (isveç.). The Swedish Prosecution Authority (16 iyun 2009). 22 iyun 2009 tarixində arxivləşdirilib.
  8. "'Super-Jas' costlier than expected: report". The Local (SE). 27 iyul 2012. Arxivləşdirilib: [1] saytından 13 yanvar 2014 tarixində. https://web.archive.org/web/20140113035555/http://www.thelocal.se/20120727/42260. İstifadə tarixi: 13 January 2014.
  9. Brazil finalises $4.68bn Gripen NG deal