Sahil şamı
| Sahil şamı | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Şöbə: Sinif: Yarımsinif: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Sahil şamı |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Sahil şamı (lat. Pinus pinaster) — bitkilər aləminin i̇ynəyarpaqlılar şöbəsinin i̇ynəyarpaqlılar sinfinin i̇ynəyarpaqlılar dəstəsinin şamkimilər fəsiləsinin şam ağacı cinsinə aid bitki növü.
Arealı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Təbii halda Aralıq dənizinin şərqində və Portuqaliyada yayılmışdır.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Hündürlüyü 30 m-ə qədər, gövdəsinin diametri 40 sm-ə çatır. Gövdəsinin qabığı tünd-qonur rəngli, qalın və qeyri-bərabər çatlıdır. Çətiri yaxşı inkişaf edərək diamteri 6,5 m-ə çatır. Tumurcuqları qırmızı-qonur, qatranlı, uzunsov, yumurtavarı, bizşəkilli, uzunluğu 6–12 mm olmaqla zoğların zirvəsində dəstələrlə yerləşir. İynəyarpaqları göyümtül-yaşıl rəngli, zoğlarda spiral formasında cüt-cüt yerləşir, iynəyarpaq alt tərəfdən hamar, üstdən qabarıq, ucu biz, kənarları xırda dişlidir, uzunluğu 2-8 sm-ə qədərdir. Qozaları 18 sm uzunluqda, yumurtavarı olub, iridir, ağaca xüsusi gözəllik verir. Ağac yaşlandıqca qozaların sayı azalır. Qozalar əmələ gələndən sonra ikinci ilin payızında yetişir. Toxumları yumurtaşəkilli və ya uzunsov-yumurtaşəkillidir. Uzunluğu 3-4 sm, rəngi tünd-boz, qara və ya açıq qonurdur. Yaxşı inkişaf etmiş kök sistemi olan soyuğa (temperaturun 200 C-yə qədər aşağı enməsinə dözür) quraqlığa davamlı ancaq əhəngli quru torpaqlar dözməyən tez böyüyən, isti sevən ağacdır. Suvarılmayan əhəngli torpaqlardan xloroz xəstəliyinə yoluxaraq məhv olur. Rütubətli iqlim şəraitində yaxşı inkişaf etdiyi üçün sahil ətrafı qumluqların yaşıllaşdırlması üçün perspektivli şam növüdür.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Abşeron, Astara-Lənkəran, Balakən, Kür-Araz ovalığında rast gəlinir.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Homotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Pinus glomerata Salisb.
- Pinus maritima var. alterna Dum.Cours.
- Pinus pinaster subsp. atlantica Villar
Yarımnövləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Pinus pinaster subsp. escarena (Risso) K.Richt.
- Pinus pinaster subsp. pinaster
- Pinus pinaster subsp. renoui (Villar) Maire