San Andreas qırığı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Koordinatlar: 35°07′ şm. e. 119°39′ q. u. / 35.117° şm. e. 119.650° q. u. / 35.117; -119.650

Aerial-SanAndreas-CarrizoPlain.jpg

San Andreas qırığı - təxminən 810 mil Kaliforniya vasitəsilə yayılan qitə qırığına çevirir. Bu, Sakit okean plitəsiŞimali Amerika plitəsinin arasında tektonik sərhəd formalaşdırır və üfüqi yayılır. Qırılma Los-Anceles təxminən 35 kilometr daxilində gedən üç seqmentləri, müxtəlif xüsusiyyətləri hər və zəlzələ riskinin müxtəlif dərəcəsi, ən əhəmiyyətli varlığa cənub seqmentinə bölüşür.

Farallon plitəsi demək olar ki,tamamilə Şimali Amerika plitəsinin qərb hissəsinin altına subduksiya olunub və həmin ərazini San-Andreas qırılması boyunca Sakit okean plitəsi ilə əlaqədə saxlayır. Xuan de Fuka, Kəşfiyyatçı (Explorer), Qorda, Kokos və Naska plitələri Farallon plitəsinin qalıqlarıdır. Kaliforniya körfəzi böyük və paralel qırılma zonaları arasında yerləşir. Bu mürəkkəb qırılma zonasıdır və körfəzin dəniz dabanının qalxması qərbdəki Baxa Kaliforniya dağları və şərqdəki Sierra Madre qalxmaları arasındakı fərq 3000 km-dən böyükdür. Plitədə bir neçə ocaqlar var. Əsas ocaqlar Yelloston, Raton və Anaxim ocaqlarıdır. Yellouston və Anaxim ocaqlarının Mioken periounda yaranması güman edilir. Onlar hələ də aktivdir və zəlzələlərə, vulkanlara səbəb olurlar. Əsasən Şimali Amerika hissəsi Orta-Atlantik dağ silsiləsindən cənub-şərqə doğru hərəkət edir. Plitənin hərəkətinə subduksiya səbəb ola bilməz, çünki Şimali Amerika plitəsinin Puerto-Riko çökəkliyindəki kiçik ərazisi istisna olmaqla, heç bir hissəsi subduksiya olunmur.

Qırıq ilk şimal zonasının müəyyən edən Kaliforniya Universitetinin professoru Andrey və oğulları tərəfindən 1895-ci ildə aşkar edilib. Bu San Andreas Gölü, iki piltə arasında vadinin adını daşıyır. Aşağıdakı San-Fransisko zəlzələsi (1906), Louson bu qənaətə gəlib ki, qırılma cənubi Kaliforniyaya bütün yol boyu uzanıb.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]