Sarıqamış döyüşü (1920)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sarıqamış döyüşü
Əsas münaqişə: Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
Tarix 29 sentyabr 1920
Yeri Sarıqamış
Səbəbi Şərq cəbhəsində Erməni-Gürcü birliklərin irəliləməsi
Nəticəsi Türkiyənin qələbəsi, Ermənilərin geri çəkilməsi
Münaqişə tərəfləri

Flag of the First Republic of Armenia.svg Ermənistan

Flag of the Ottoman Empire.svg Ankara Hökuməti

Komandan(lar)

Flag of the First Republic of Armenia.svg Simon Vratsyan
Flag of the First Republic of Armenia.svg Artaşes Babalyan

Flag of the Ottoman Empire.svg Kazım Qarabəkir
Flag of the Ottoman Empire.svg Osman Nuri
Flag of the Ottoman Empire.svg Xalid Paşa

Sarıqamış döyüşü29 sentyabr 1920-ci il tarixində türk Ankara Hökuməti ilə Ermənistan Demokratik Respublikası arasında baş vermiş döyüş.[1]

Döyüşdən öncə[redaktə | əsas redaktə]

17-18 yanvar 1919-cu ildə Qarsda keçirilən konqresdə Cənub-Qərbi Qafqaz Demokratik Respublikası Müvəqqəti Milli Şurası quruldu. Əvvəllər bu şuraya tərəfsiz olan ingilislər sonrada hökuməti tanımayacaqlarını ifadə etdilər və Qars bölgəsinin Ermənistana verilməsini təkid etdilər. Bundan sonra müvəqqəti hökumət özünü buraxdı və Qars bölgəsi ermənilərə qaldı. Qısa zamanda hərəkətə keçən Erməni qüvvələri 17 fevral 1920-ci ildə Çıldıra qədər irəlilədilər. İngilislər Artvin bölgəsinin Gürcülərə verilməsini istəyirdi. ƏrdəhanBatumidə hakimiyyəti ələ keçirdiyini bildirən "Qars Milli İslam Şurası" adlı hökumət Gürcülər tərəfindən dağıdıldı. Bu hadisələrlə paralel olaraq Batumidə "İslam Gürcüstanı" təşkilatı bölgənin Gürcüstana birləşdirilməsi üçün çalışırdı. 1920-ci ildə Artvin, Ardanuç, ŞavşatBatumidə ingilislər çıxdıqdan sonra hakimiyyət Gürcülərin əlinə keçdi.

Döyüş[redaktə | əsas redaktə]

Gürcü və Erməni birliklərin irəlilədiyi bir vaxtda Mustafa Kamal Atatürk Şərq Cəbhəsi komandanı Kazım Qarabəkir paşadan səfərbərlik başladıb DağıstanAzərbaycan hökumətləri ilə əlaqə qurması istədi. Bu zaman 4 divizya, 15811 əsgər, 20782 tufəng, 56 pulemyot və 40 topla 15-ci Ordu hərəkətə gətirildi. Kazım Qarabəkir paşa Ankara hökumətindən icazə istəməsi və icazənin gecikməsi ilə Sarıqamış əməliyyatı biraz gecikdirildi. Çünki bu zaman hələ Ankara hökumətinin başı Roma konfransına qarışmışdı və Sovet Rusiyası hökuməti ilə lazımi bağlantılar qurulmamışdı. Roma konfransından sonra Rusiya hökumətindən ermənilərin lehinə hərəkətə keçməyəcəkləri ilə bağlı razılıq alan Atatürk 20 sentyabr 1920-ci il tarixində əməliyyat əmrini verdi. 28 sentyabr 1920-ci il tarixində Kazım Qarabəkir paşanın başçılığı ilə ordu hərəkətə keçdi.[2]

Nəticə[redaktə | əsas redaktə]

Kazım Qarabəkir paşanın başçılığı ilə ordunun Sarıqamış bölgəsinə girməsi ilə erməni silahlıları bölgəni boşaltdılar. Erməni birlikləri Səlim - Bayburt - Tozluca xəttinə geri çəkilirlər.[3]21 oktyabrda Kazım Qarabəkir paşanın istəyi qəbul edilərək, erməni ordusunun məhv edilməsi əmri verildi. 28 oktyabrda Türk ordusu Qars istiqamətində yenidən hərəkətə başladı.[4]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]