Saray (Abşeron)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kənd
Picto infobox map.png
Saray
AzerbaijanAbseron.PNGAbşeron rayonu
Gerb
Gerb

40°31′59″N 49°43′14″E / 40.53306°N 49.72056°E / 40.53306; 49.72056Koordinatlar: 40°31′59″N 49°43′14″E / 40.53306°N 49.72056°E / 40.53306; 49.72056


Ölkə Azərbaycan
Rayon Abşeron
Hündürlüyü42 metr
Saat qurşağıUTC+04:00
Əhalisi10 600 (2008)[1]. nəfər
Poçt indeksiAZ0121[2]
Saray (Abşeron) — yerləşdiyi ərazi Azərbaycan
Saray (Abşeron)
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

SarayAzərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Saray qəsəbəsinin tarixi IX əsrlərə aiddir. Belə ki, Saray sözü «Karvan Sara» sözündən yaranmışdır. Hələ bizim eradan əvvəl Qədim İpək Yolunun keçdiyi yollardan biri qəsəbəsinin cənub tərəfində köhnə Saray kəndi adlanan ərazidən keçirmiş. Burada Karvan dayanıb istirahət etdikdən sonra yoluna davam edərmiş. Sonrakı iqtisadi inkişafla əlaqədar karvanın başqa nəqliyyat növü ilə əvəz edilməsi ilə karvan gedi-gəlişi kəsilmişdir. Bunun nəticəsində karvan sözü ixtisara düşmüş, Sara sözünə isə «y» səsi artırılaraq Saray adını almışdır.

Digər fərziyyəyə görə Saray kəndinin adı hərfi mənada şah, xan sarayı, öz əzəməti ilə nəzəri cəlb edən bina və yaxud ev kimi tərcümə olunur. "Sar" farsca "yüksəklik" kimi tərcümə olunur.

Bu kənd ilə bağlı daha bir fərziyyə XIII əsrdə Cənubi Qafqaz ərazisində monqollarla birgə yaşamış saray tayfası ilə bağlıdır. Ola bilər ki, o zamanlar həmin tayfanın nümayəndələri indiki Saray kəndinin ərazisində məskunlaşmışdılar.

Sənədlərdə adı ilk dəfə 1774-cü ildən çəkiliir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Saray qəsəbəsinin ərazisi 3398 hektar, əhalisi 18992 nəfərdir.

Görkəmli şəxsiyyətlərdən – dövlət xadimi, akademik Vəli Axundov, Kamal Axundov kimi ziyalılar, M.Ələkbərov kimi Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Saray qəsəbəsində anadan olmuş, dövlətə və xalqına şərəflə xidmət etmişlər.

Nəriman Məmmədov - Saray gəsəbəsində anadan olmuş (1902-1971) və bu qəsəbənin sakinləri üçün əhəmiyyətli olan bir çox işlər görmüşdür. O, qəsəbəni 1955-ci ildən başlayaraq heç bir şəraiti olmayan ərazidən 3 km cənub-qərbə, münbit torpağı olan əraziyə köçürmüşdür. 1955-1956-cı illərdə Çaylı adlanan kənd sakinləri öz yerlərindən köçürülərək indiki yeni Saray massivində birgə məskunlaşdırılmışlar.

Saray qəsəbsində hal-hazırda 3 orta (1, 2, 3 saylı) məktəb, 2 uşaq bağçası, 1 xəstəxana, 1 əlillər və əqli cəhətdən zəiflər üçün internat məktəbi, Qəsəbə İcra Nümayəndəliyi, Bələdiyyə, musiqi məktəbi, müasir tələblərə cavab verən Poçt binası, ATS qovşağı, kitabxana, 3 şadlıq evi, 137 ədəd kiçik sahibkarlıqla məşğul olmaq üçün ticarət obyektləri, 2 ədəd mebel mağazası, 1 bazar, 4 yeməkxana, iaşə xidmət obyektləri, 3 ədəd aptek, Şəhidlər kompleksi, görkəmli akademik Vəli Axundovun barolyefi qoyulmuş park, 4 ədəd dini mərasimləri qeyd etmək üçün məscid, 107 adda küçə, 3600 nömrələnmiş ev (eyni zamanda yaşayış massivləri salınmışdır ki, hələlik həmin ərazilərə küçə adları verilməmişdir) vardır. Qəsəbənin köhnə Saray adlanan hissəsində Cami məscidi, hamam (suyun altında qalıb), türbələr olmuşdur. Məscid hal-hazırda istifadədədir.

Saray qəsəbə əhalisinin məşğuliyyəti əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalıdır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi
  2. Azərpoçt. "İndekslər" (az). www.azerpost.az. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2016-04-19 tarixində. http://archive.is/9GAmL. İstifadə tarixi: 2016-04-19.

Vikianbarda Saray (Abşeron) ilə əlaqəli mediafayllar var.