Saros körfəzi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sarosun kosmosdan çəkilmiş şəkili
Saros körfəzi

Egey dənizinin şimal hissəsində olan Saros körfəzi, qədim zamanlardakı adı ilə Melas Kolpos; cənubda Gelibolu yarımadası, şimalda Frakiya sahilləri arasındakı təxminən 60 km-lik üçbucaqlı girintidir. Şimal və cənubda geomorfoloji cəhətdən ayrılan və tənzimlənən sahillərlə əhatə olunan körfəzin getdikcə daralan şərq ucunda Kavak dərəsində yatmış allüvium ilə örtülmüş bataqlıq bir düzənlik var (Kadıköy köhnə Evreşe düzənliyi). Tədqiqatlara görə, Şimali Anadolu çat xəttinin uzanması olan iki sınıq arasındakı çökmüş qraben sahəsi hesab edilən körfəz bəzi tədqiqatçıların fikrincə geriləmə və açılma nəticəsində yaranmışdır.

Dərinlik şərtləri asimmetrikdir. Frakiya sahillərində, eni 10 km və dərinliyi 90 metrdən çox olmayan bir şelf sahəsi uzanır. Bu bölgənin şərqində bir neçə məskunlaşdırılmamış kiçik ada (Eşşək adaları) var. Gelibolu yarımadasının sahillərinin qarşısında bir şelf yoxdur və birdən 500 metrdən çox dərinliklərə keçilir. Düz bir çuxur formasında olan bu dərin hissə, Gökçeada və Semendirek adası arasında qərbə doğru uzanır və dərinliyi 1000 metrdən çoxdur.

Egey dənizinin ən duzlu hissələrindən biri olan Saros körfəzində mürəkkəb burulğanlar formalaşdıran cərəyanların müşahidə olunur. Bu cərəyanlara görə Saros özünü təmizləyən bir körfəzdir. Yer kürəsində özünü təmizləyərək təmiz qalmış beş körfəzdən biri olduğu iddia edilir. Sularının yüksək oksigen tərkibi və buraya axan axınların gətirdiyi bol qida duzlarına görə, növ baxımdan zəngin olan əhəmiyyətli bir balıqçılıq regionu olan Saros körfəzinin hər iki sahilində yay kurortları və turistik müəssisələr mövcuddur.