Seitnebi Abduramanov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Seitnebi Abduramanov
Абдураманов Сейт-Неби.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 15 fevral 1914(1914-02-15)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 15 dekabr 1987(1987-12-15) (73 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Milliyyəti Krım tatarı
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti SSRİ
Qoşun növü artilleriya[d], artilleriya
Rütbə Baş çavuş
Döyüşlər
Təltifləri 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni "Vətən Müharibəsi" ordeni "Qırmızı ulduz" ordeni SSRİ-nin 1-ci dərəcəli "Şöhrət" ordeni SSRİ-nin 2-ci dərəcəli "Şöhrət" ordeni SSRİ-nin 3-cü dərəcəli "Şöhrət" ordeni "İgidliyə görə" medalı "Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı "1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illik yubileyi" medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı "Berlinin alınmasına görə" medalı "Varşavanın azad edilməsinə görə" medalı "Əmək veteranı" medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı "SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 60 illiyi" yubiley medalı

Seitnebi Abduramanov (15 fevral 1914, Bağçasaray rayonu[d]15 dekabr 1987, Nəməngan) — Krım tatarı əsilli Şöhrət ordeni laueratı. İkinci Dünya müharibəsi illərində Sovet komandiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1946-cı ildə 1-ci dərəcəli Şöhrət ordeni ilə təltif olunmuş lakin krım tatarı etnik mənsubiyyətinə görə Özbəkistana sürgün edildiyi illərdən bəri mükafatdan xəbərsiz idi.[1]

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abduramanov 15 fevral 1914-cü ildə Krımın Böyük-Qaralez şəhərində krım tatarı əsilli kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Yeddinci sinifi bitirdikdən sonra 1936-cı ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. Ordudan tərxis olduqdan sonra vergi müfəttişi kimi çalışmışdır. 1939-cu ildə başlayan SSRİ-Finlandiya müharibəsinə görə yenidən ordu sıralarına çağırılmışdır.[2]

15 dekabr 1987-ci ildə Özbəkistan SSR-nin Nəməngan şəhərində vəfat etmişdir.

Fəaliyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Abduramanov Almaniyanın Sovet İttifaqına hücumundan dərhal sonra 1941-ci ilin iyununda artilleriya qurğusunun tərkibində Cənub-qərb cəbhəsinə yerləşdirildi. İlk döyüşündə silah qırıldıqdan sonra bir piyada dəstəsinə qoşulmadan əvvəl üç düşmən tankını məhv edə bildi. Daha sonra 95-ci piyada diviziyasının tərkibində Stalinqrad döyüşünə göndərildi. İki dəfə yaralandıqdan sonra bölməsinə qayıtmadan dörd gündən az müddət xəstəxanada yatdı, lakin 14 oktyabrda traktor fabrikində döyüş zamanı ağır yaralandı. Bərpa olunduqdan sonra bir müddət əvvəl qvardiya təyinatını almış hissəsinə qayıtmadan döyüş cəbhəsinə göndərildi. Yenidən ağır yaralandığı Kursk Bulge döyüşündə və Ukraynanın Sol sahilində döyüşə getdi. Xəstəxanada sağalarkən kəndindən ona valideynlərinin partizanlara kömək üçün nasistlər tərəfindən öldürüldüyü və evlərinin yandırıldığı barədə bir məktub gəldi. Xəstəxanadan çıxdıqdan sonra 1232-ci Piyada alayına göndərildi və 5-ci Tüfəng alayının komandiri təyin edildi.[3]

1944-cü ilin dekabrında 20 oktyabrda etdiyi bir hərəkətə görə sonrakı irəliləyişlərin təşkili üçün vacib bir kəşfiyyat təmin edən bir düşmən hərbçisinin tutulması ilə nəticələnən hərəkətlərinə görə 3-cü dərəcəli Şöhrət ordeni ilə təltif edildi. Uğurlu basqının ardından bir kəşfiyyat alayına köçürüldü və burada düşmən atəş nöqtələrinin yerləşdiyi yerlər haqqında qiymətli məlumat toplamaqla nəticələndi və bunun üçün "Cəsarətə" medalı verildi. Vistula-Oder Hücumu zamanı bir skaut batalyonuna rəhbərlik etmişdir. 29 yanvar 1945-ci ildə Abduramanov və səkkiz kəşfiyyatçı bir düşmən xəndəyinə hücum etdilər, 7 düşmən döyüşçüsünü öldürdülər və üçü girov götürdülər ki, bu da piyada irəliləməyə kömək etdi. Sonrakı bir hadisədə, onun səyyar dəstəsi səkkiz məhbusu götürməklə yanaşı, bir avtomat silahlı bir dəstəni də çıxartdı. Bu missiyadakı hərəkətlərinə görə 21 fevralda ikinci Şöhrət ordeni ilə təltif edildi. Fevralın 25-də Qırmızı Ulduz ordeni ilə təltif olunduqdan qısa müddət sonra o, komandirinin köməkçisi vəzifəsinə yüksəldi. 1945-ci ilin aprelində 370-ci Piyada Diviziyasının tərkibində Berlinə getdi.[4]

Aprelin 26-da Berlində gedən döyüş zamanı o, döyüşə 18 düşmən əsgərini çıxararaq bir təpəyə basaraq tabutunu idarə etdi. Daha sonra Abduramanov özü 28 aprel Lippe hücumundan əvvəl daha 7 düşmən əsgərini və 14 əsir olaraq öldürdü. Bunun üçün alay komandiri onu 1946-cı ildə Ali Sovet tərəfindən təsdiq edilmiş 1-ci dərəcəli Şöhrət Ordeninə namizəd göstərdi.[5]

Sürgün illəri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müharibə başa çatdıqdan sonra 1945-ci ilin noyabrında xidmət etdiyi alayı dağıdıldı. Krım tatarları yalnız etnik mənsubiyyətinə görə və müharibədəki fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olmayaraq xalqın düşməni hesab olunurdu. Abduramanov illər boyu 1-ci dərəcəli Şöhrət Ordeninə layiq görüldüyündən xəbərsiz idi və medalyon 1968-ci ilə qədər ona təqdim edilmədi.[6]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Симферопольский район отметил День Победы! Arxivləşdirilib 2021-06-14 at the Wayback Machine (pg 2) 29 may 2018
  2. "Абдураманов Сейт-Неби : Министерство обороны Российской Федерации". encyclopedia.mil.ru. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
  3. Kargapoltsev, Sergey. "Абдураманов Сеит Неби". www.warheroes.ru. İstifadə tarixi: 2018-07-10.
  4. "Как воевали крымские татары". Милли Фирка (rus). 2014-05-09. İstifadə tarixi: 2018-07-11.
  5. "Абдураманов Сеит-Неби". Arboblar.uz (özbək). 2018-07-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2018-07-11.
  6. "Боевой путь Сеит-Неби Абдураманова был непростым". Милли Фирка (rus). 2017-01-28. İstifadə tarixi: 2018-07-11.


Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]