Serbiya mətbəxi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Serbiyanın Milad süfrəsi

Serbiya mətbəxi (serb.српска кухиња/srpska kuhinja) ənənəvi mətbəx olub, Balkan xalqlarının (xüsusən keçmiş Yuqoslaviyanın) xüsusiyyətlərini özündə əks etdirir. Tarixən, Serbiya yeməyi Bizans-Yunan, Aralıq dənizinin təsirləri ilə xarakterizə olunur. Eyni zamanda Türk və daha az dərəcədə Mərkəzi Avropa [1] [2]Serbiya qanunu ilə uzun müddətdir davam edən mübahisəyə səbəb olan genetik dəyişdirilmiş qida (GMO) istehsalını və idxalını qadağan edir. Bu səbəbdən Ümumdünya Ticarət Təşkilatı, ölkənin bu təşkilata üzv olmasına mane olur.[3][4]

Ćevapi

Ümumi[redaktə | əsas redaktə]

Milli yeməklərə qibanika (kövrək xəmirdən hazırlanmış yumurta və pendir piroqu), pljeskavica (çəkilmiş mal əti və ya donuz əti), ćevapi (qızardılmış ət) və Karađorđeva šnicla (Karađorđe's schnitzel) daxildir. Milli içki rakiadır.

Serbiya Şərqlə Qərbin kəsişməsində yerləşdiyindən, mətbəxi zəngin ət, tərəvəz, çörək, pendir, təzə xəmir və bənzərsiz balansa sahib olan öz qastronomiyasını inkişaf etdirmək üçün Yaxın ŞərqAvropada müxtəlif yemək tərzlərindən elementlər toplayır. Qonşu Balkan ölkələrinin mətbəxləri ilə çox oxşarlığı var. Dadları təzə və təbii olur. Ədviyyatlar duz, qara bibərpaprika təzə və keyfiyyətlidir. Mövsümi qida yemək çox vacibdir və bir çox yemək ilin ən xüsusi vaxtı ilə əlaqələndirilir. Serbiyada insanların əksəriyyəti gündə üç yemək səhər yeməyi, nahar və şam yeməyi ilə qidalanır. Ancaq ənənəvi olaraq, yalnız nahar və şam yeməyi mövcud idi, səhər yeməyi 19-cu əsrin ikinci yarısında tətbiq edildi. [5][6]

Qərbdə adətən alınan bir sıra yeməklər tez-tez Serbiyada evdə hazırlanır. Bunlara rakija (meyvə brendi), slatko, mürəbbə, jele, müxtəlif turşu qidalar, xüsusən də kartof, ajvar və ya kolbasa daxildir. Yemək hazırlığı Serb ailəsinin ənənəsinin güclü bir hissəsidir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

1179-cu ildə Konstantinopolu ziyarət edən Tir arxiyepiskopu Uilyam serbləri belə təsvir etdi: "Onlar sürülərlə zəngindir və süd, pendir, kərə yağı, ət, balmum ilə yaxşı təmin olunurlar."[7] Serbiyada ilk nəşr olunan Böyük Serbiya Aşpaz kitabı (Велики српски кувар) 1877-ci ildə Katarina Popović-Midzina tərəfindən yazılmışdır.[8] Ən yaxşı tanınan Serbiya kitabçası, Spasenija Pata Marković tərəfindən 1907-ci ildə yazılmış Pata'nın Aşpaz kitabıdır (Патин кувар).[9] Bu kitab bu gün də nəşr olunmaqdadır.

Köhnə bir Serb əfsanəsində deyilir ki, 14-cü əsrdə Serbiya İmperiyası dövründə, Stefan Uroš IV Dušanın hakimiyyəti dövründə Serbiya sarayındakı yeməklər qızıl qaşıqlar və çəngəllərlə yeyilirdi. Tarixçilər bu dövrdə Serb mətbəxinin əsasən süd, süd məhsulları və tərəvəzlərdən ibarət olduğunu söyləyirlər. Çox çörək yeyilmirdi, amma olanda varlılar buğdadan çörək yeyirdilər, yoxsullar isə yulaf və çovdardan hazırlanan çörək yeyirdilər. [10]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tamara Sheward (October 2014). "Europe's Foodie Secret". Lonely Planet.
  2. "The beginning of Serbian cuisine binds with the dynasty of Nemanjic"
  3. "Serbia Agriculture" Sputnik News.
  4. "GMO Free Europe"
  5. Antonić, Dragomir (2006-07-23). Царство за гибаницу.
  6. Nikola Vrzić (December 28, 2000)."Sve srpske kašike"
  7. William of Tyre, Historia Transmarina 20.4.
  8. Poglaviti majstori svakog krkanluka
  9. Istorija pisanja kuvara u Srbiji
  10. "Food «  National Tourism Organisation of Serbia"

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Serbiya mətbəxi