Seyidli oymağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Seyidli oymağı — Qarabağın qədim tarixə malik oymaqlarından biridir.

Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qarabağın Seyidli oymağı. I kitab. Bakı, 2017

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

XVIII əsrdə Seyidli Kəbirli tayfasının oymaqlarından sayılırdı. Qarabağ xanlığının qurucusu Pənahəli xan rəqiblərinə qarşı mübarizədə arxalandığı, etibar edə biləcəyi bir neçə tayfa və bu tayfaların oymaqlarından çıxmış qoçaq insanları olmuşdur. Seyidli oymağının əhalisi də Pənahəli xanın güvəndiyi igid, mərd insanlar sırasında idi. [1]

XVIII əsrdə Qarabağ xanlığı zamanında Seyidli oymağının ərazisi geniş imiş. Həmin dövrlərdən etibarən Seyidli oymağında Qazılı soyu, Məmmədbəyli soyu, Nəcəfqulubəylilər, Kərbəlayi Miralılar, Axundovlar, Şərifli soyu, Eyvazlı soyu, Mollalar, Seyidlər, Molla Qurbanlı, Hacıismayıllılar, Hacıtağlılar, Kəlbavəlilər, Əbülqasımlı, Nədirlər və başqa nəsillər, soylar yaşamışlar. Bu nəsillərin, soyların bəziləri zaman keçdikcə müəyyən təsirlər nəticəsində qaynayıb qarışmaqla bir nəsil kimi öz varlıqlarının itirməli olmuşlar. [2]

Seyidli ərazisindən axan Kötəl çayı adıyla məşhur idi. Kötəl Qarqar çayının qoludur. Qarabağda Kötəlin suyunu içənin qoçaq, igid, eyni zamanda gözəl səsə malik şəxs olması barədə bir inanc da vardır. [3]

Seyidli oymağı müxtəlif dövrlərdə özünün müdrik, mərd, qoçaq övladları ilə seçilmişdir. Məhəmmədalı bəy Qazılı, Dərgahqulu bəy, Mirzə Məhəmməd bəy, Şərif bəy, Qasım bəy, Rzaqulu bəy, tacir Hacı Zeynalabdin Əliyev, Murtuza bəy Yusifbəyov, Kərim bəy Yusifbəyov, Mahmud bəy Yusifbəyov, Şükür bəy Kazımbəyov, Baxış bəy Kazımbəyov, Bəhram bəy Kazımbəyov, İldırım xan Şərifov, Çərkəz bəy Şərifov, Xurşud bəy, Fərhad bəy, İbad Kərbəlayi Musa oğlu XIX - XX əsrlərin əvvəllərində Seyidli oymağının sayılıb-seçilən insanları olmuşlar. Seyidli görkəmli ziyalıları, alimləri, din xadimləri, müəllimləri, həkimləri ilə tanınır. Axund Molla Mustafa, Molla Məhəmməd Əliyev, Axund Molla Zülfüqar, Süleyman Sani Axundov, Məmməd Murtuza bəy oğlu Məmmədov, Surxay Imamqulu oğlu Qurbanov, Əli Zeyni oğlu Eyvazov, Dilbər Məmmədova, AMEA-nın həqiqi üzvü Adilə Namazova, AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri, doktoru, professor Zakir Cabbar bəy oğlu Məmmədov, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Teymur Vəliyev, Yelmar Şərifov, Adil Məmmədov, Dilqəm Tağıyev, Rasim Qarayev, Çingiz Axundov, İmran Cəfərzadə, Rizvan Eyvazov, Habil Surxay oğlu Qurbanov, Taryel Əli oğlu Eyvazov və başqaları soy-kök etibarilə Seyidlidirlər. [4]

Oymağın əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarixi Arxivində saxlanılan əhalinin siyahıya alınması sənədinə əsasən Çar Rusiyası zamanında Seyidli Yelizavetpol quberniyasının, Şuşa qəzasının, Kəbirli mahalının kəndi kimi qeydə alınmışdır. Çar hökuməti tərəfindən müxtəlif illərdə Azərbaycanda əhalinin siyahıya alınması aparılmışdır. 1844 ildə aparılmış siyahıya alınmaya əsasən əhalisinin ümumi sayı 184 nəfər olmuş Seyidlidə 113 kişi, 71 qadın yaşamışdır. 1848-ci və 1865-ci illərdə isə yalnız kişilərin siyahıya alınması aparılmışdır. 1848-ci ildə kişilərin sayı təxminən 167 nəfər idi. 1865-ci ildə 78 evdən ibarət Seyidlinin 254 kişi sakini var imiş. 1873-ci ilin məlumatında isə Seyidli 86 evdən ibarət idi. Həmin ildə Seyidlinin kişi və qadından ibarət 498 nəfər sakini olmuşdur. [5]

Azərbaycan keçmiş SSRİ-nin tərkibində olduğu illərdə Seyidli 1930-cu ildə yaradılan Ağdam rayonunun kəndi idi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
  2. Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
  3. Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
  4. Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
  5. Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının nəsilləri və görkəmli övladları. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 5-11 dekabr, 2012-ci il № 42(174)
  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Məmmədbəyli nəslinin müdrik el ağsaqqalı. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 4-10 iyul 2012-ci il
  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Kərbəlayi Mirəli nəslinin görkəmli övladları. "Yeniləşən Azərbaycan" qəzeti, 15-22 dekabr, 2012, № 29(113)
  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Kərbəlayi Mirəli nəslinin tanınmış din xadimi. "Təzadlar" qəzeti, 01 dekabr, 2012-ci il, № 182(1725)
  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Seyidli oymağının Şərifli nəslinin görkəmli övladları. "Təzadlar" qəzeti, 18 dekabr, 2012-ci il, № 189 (1732)
  • Orxan Zakiroğlu (Baharlı).Çəmənli oymağının Hatəmxan ağa nəsli. "Bütöv Azərbaycan" qəzeti, 26-30 sentyabr, 2012-ci il.№33 (165)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]