Seymur (Antarktida)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Seymur adası
ing. Seymour
Wfm antarctic peninsula islands.png
64°17′00″ c. e. 56°45′00″ q. u.
Akvatoriya[[Cənub okeanı|Cənub okeanı]]
Ölkə Proposed flag of Antarctica (Graham Bartram).svg Antarktida
Seymur (Antarktida) (Antarktida)
Brown pog.svg
Commons-logo.svg Seymur adası Vikianbarda

Seymur adası (ing. Seymour Island)[1][2][3][4]) — Trimiti yarımadasından şərqdə yerləşən ada. Ada 20 km uzunluğa və 9 km enə malikdir. Ən yaxın adalar Snou-HillCeyms-Rossdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ada ilk dəfə 6 yanvar 1843-ci ildə Ceyms Ross tərəfindən Antarktikaya TerrorErebus gəmilərində səyahət zamanı aşkarlanmışdır. Ceyms Ross Seymur burnu adlandırdığı coğrafi obyekti kontr-admiral Corc Frensis Seymurun şərəfinə adlandırmışdır[5].

Adanın ilk araşdırmalar norveçli Karl Anton Larsen tərəfindən həyata keçirilmişdir (1892—1893 və 1893—1894). O, ilk dəfə bu coğrafi obyektin burun deyil ada olmasını müəyyən etmişdir.

Marambioair.PNG

1969 ildən ada da il boyu Argentinaya məxsus olan Marambio qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Antarktida tarixində ilk eniş-uçuş zolağı məhz burada inşa edilmişdir. Bu səbəbdən bəzən «Antarktikanın giriş qapısı» (isp. Puerta de Entrada a la Antártida) olaraq adlandırılır. Bazada il boyu 45 nəfər işləyir. Yay ayları bazada elmi işçilərin sayı 180 nəfərə çatır. Stansiya Antarktidada yerləşən bir çox stansiyaların bazası rolunu oynayır[6]. Elmi işçilərdən başqa daimi sakiləri yoxdur.

Geoloji quruluşu və paleontoloji əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Seymur adası Antarktida ərazisində yeganə yerdir ki, burada qayalıqların yaşı 120-dən 40 mln il arasında dəyişir. Bu qayalar dinozavrların 65 milyon il öncə məhv olmasına şahidlik etmişdir. Ada da ilk geoloji araşdırmalar 1902-ci ildə İsveç Antarktika ekspedisiyası zamanı Otto Nordenşeld tərəfindən hətata keçirilmişdir. Nordenleşd adada həhəng pinqivinlərin sümüklərini aşkarlayır. Bu pinqivinlər 2 metr hündürlüyə və 135 kq çəkiyə malik olmuşdur. Bir müddət sonra adada dəniz ulduzu, Yengəclər, molyusk və mərcanların qalıqları aşkarlanır. Ən maraqlı tapıntı dəniz tısbağası olmuşdur. Bu tısbağalar 40-45 mln il öncə yaşamış və Volkswagen Käfer avtomobilinin ölçülərinə malik olmuşdur[7].

1981—1982 illərdə aparılan geoloji qazıntılar zamanı üçünçü dövrə aid olan kisəlilərin qalıqları aşkarlanmışdır[8]. Burada hazırda nəsli kəsilmiş Palaeeudyptes klekowskii pinqvini növünün qalıqları tapılmışdır.

İqlim[redaktə | əsas redaktə]

Adanın yay ayları orta temperaturu −1.5°С, qışda isə −15°С təşkil edir. Ancaq güçkü küləklər temperaturu -60 °C qədər endirə bilər[9]. Maksimal temperaturu +17,4 °С-dir. Antarktika ərazisində müşahidə aparılan ərazilər arasın naksimal temperatur isə Siqni adasıda (Cənubi Orkney adaları (23 mart 2015))[10] müşahidə edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "В Антарктиде зафиксирован самый теплый день за всю историю наблюдений". «Чердак». МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ (30.03.2015).
  2. Александр Мироненко. "Гигантские аммониты в Антарктиде". Палеонтологический портал "Аммонит.ру" (20 mart 2009 года).
  3. Сергей Васильев. "Во льдах Антарктиды обнаружены древнейшие сперматозоиды неизвестного червя". Нейкид Сайнс (15.07.2015).
  4. Anton Artemenko. "Seymur adası (Marambio)". Dünya adaları (16.02.2015).
  5. Eksiklopedik lüğət F.А. Brokhauz və İ.А. Erfon. — S.-PB.: Brokhauz-Erfon 1890—1907. "Seymur". Eksiklopediya & Lüğət.
  6. "Base Marambio" (isp.). Fuerza Aerea Argentina.
  7. "Introducing Seymour Island" (eng). Lonely Planet.
  8. Andrew Collins. "The invertebrate fossils of Seymour Island, Antarctic Peninsula, and their role in our understanding of the Eocene climate". Invertebrate Paleontology Dr. Wilson (8 December, 2011).
  9. "VICECOMODORO MARAMBIO BASE, ANTARCTICA" (eng). WeatherBase.
  10. "Base Marambio Centro Met. Antartico (Antarctica)" (eng). OGIMET.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]