Sinqapurun dövlət quruluşu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Sinqapur Respublikası
malay Republik Singapura
çin 新加坡共和国
tam. சிங்கப்பூர் குடியரசு
Sinqapur bayrağı Sinqapur gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: "Majulah Singapura"
"İrəli, Sinqapur"
Himn: Majulah Singapura
"İrəli, Sinqapur"
Sinqapur – xəritədə yeri
Paytaxt Sinqapur
Rəsmi dil İngilis dili
Malay dili
Etnik qruplar Malay-13,3%, çinli-74,2%,
tamil-9,2%, indoneziyalı və s.
Prezident Toni Tan Ken Yam
Baş nazir Li Syan Lun
Yaranması
 - Böyük Britaniyadan müstəqillik 31 avqust 1963
 - Malayziyaya qatılma 16 sentyabr 1963
 - Malayziyadan müstəqillik 9 avqust 1965
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

718,3 km² (190-cı)
1,44
Əhali
• Təxmini sayı (2014)
• Siyahıyaalma (2010)
Əhali sıxlığı

5 469 700[1] nəfər (115-ci)
5 076 700 nəfər
7 315[2] nəfər/km²  (3-cü)
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2013)
  • Adam başına

$339 milyard[3]  (41 yer)
$62 400[3]  (7-ci yer)
ÜDM (nominal)
  • Cəmi (2011)
  • Adam başına

$259,849 milyard[3]  (38-ci yer)
$49 270[3]  (13-cü yer)
İnsan inkişafı indeksi (2011) 0,895[4]  (çox yüksək) (19-cu)
Pul vahidi Sinqapur dolları (SGD)
Saat qurşağı Standart Sinqapur vaxtı (UKV+8)
İnternet domeni .sg
Telefon kodu +65

Sinqapurun dövlət quruluşu - 1959-cu ildə qəbul edilmiş Konstitusiyasına əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Sinqapur parlament formasında idarəetmə üsuluna malik federativ respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1965) 9 avqustda qeyd olunur. Ölkə Konstitusiyası 3 iyun 1959-cu ildən (1965, 1970, 1974, 19881996-cı illərdə edilən düzəlişlər əlavə olunmaqla) qüvvədədir [5].

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Sinqapur 5 dairəyə (Mərkəzi, Cənub-Şərqi, Cənub-Qərbi, Şimal-Qərbi, Şimal-Şərqi) bölünür.

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Bir sıra təmsilçilik, icraedici və kadr məsələləri üzrə səlahiyyətlərə malik Prezident [6] ümumxalq səsverməsi yolu ilə 6 il müddətinə [7]. dövlət başçısı seçilir. Dövlət qulluqçularını vəzifəyə təyin etmək, dövlət büdcəsinin icrasına və səlahiyyətləri daxilində Hökumətin fəaliyyətinə nəzarət etmək və digər mühüm məsələlər dövlət başçısının başlıca funksiyalarından sayılır. Bu fəaliyyəti dövlət başçısı üzvlərini təyin etdiyi Məsləhət Şurası ilə birlikdə həyata keçirir (2 üzv Baş nazirin, 1 üzv Ali Məhkəmə sədrinin və 1 üzv Dövlət Qulluğu üzrə Komissiyanın sədrinin təqdimatına əsasən təyin edilir).

Mövcud konstitusiyaya görə, Ali qanunverici orqan tərəfindən Baş nazirə etimadsızlıq göstərildiyi təqdirdə, Prezident onu istefaya göndərə və ya əksinə Hökumət başçısının xahişi ilə Parlamenti buraxa və erkən seçkilər təyin edə bilər.

Qanunvericilik hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

99 nəfərdən ibarət birpalatalı Parlamentdir. Parlamentin üzvləri 5 il müddətinə ümumxalq səsverməsi yolu ilə seçilirlər.

İl ərzində Parlamentin bir qayda olaraq, iki sessiyanın daha uzun müddətlisi ikinci sessiya sayılır və illik dövlət büdcəsi də məhz həmin sessiyada müzakirə və təsdiq edilir. Qanun layihələri 3 oxunuşda müzakirə olunur və sadə səs çoxluğu ilə qəbul edilir. Maliyyə ilə bağlı qanun layihələrini Parlamentə yalnız Hökumət təqdim edə bilər. Mövcud Konstitusiyaya görə, qəbul edilən layihə Prezident tərəfindən təqdir edildikdən sonra hüquqi baxımdan qanun statusu əldə edir.

İcraedici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Prezidentin təyin etdiyi Baş nazirParlamentdə mandatların əksəriyyətinə sahib olan siyasi partiyanın nümayəndələrindən formalaşmış 15 üzvdən ibarət Nazirlər Kabineti ölkədə icra hakimiyyətini həyata keçirməkdə səlahiyyətlidir. Hökumət üzvləri Parlament qarşısında fəaliyyətlərinə görə cavabdehlik və kollektiv məsuliyyət daşıyır. Bu baxımdan Nazirlər Kabineti öz siyasətini kollektiv surətdə həyata keçirir və Parlamentin etimadsızlıq göstərdiyi təqdirdə tam heyətdə istefaya gedir.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Sinqapurun hüquq sistemi ingilis ümumi hüquq sistemi əsasında fəaliyyət göstərsə də, şəxsi statuslu məsələlərdə Çin, müsəlman və indus hüquq məktəbindən də istifadə edilir.

Ölkədə məhkəmə hakimiyyəti Ali Məhkəmə (Məhkəmənin sədri və digər altı hakim Prezident tərəfindən təyin olunurlar) və Apelyasiya Məhkəməsi, habelə magistrat, dairə və müsəlman icmasının ailə-nikah məsələlərini tənzimləyən şəriət məhkəmələri tərəfindən həyata keçirilir.

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Əminə Yusifqızı. Dünya ölkələri, 2008-ci il.
  • Сингапур — перекресток малайского мира. МИИ, вып. VII. М., 1996. 92 с.
  • Погадаев, В. А. Малайский мир (Бруней, Индонезия, Малайзия, Сингапур). Лингвострановедческий словарь. Свыше 9000 словарных статей / Pogadaev, V.A. Dunia Melayu (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapura). Kamus Lingua-Budaya / Pogadaev, V.A. Malay World (Brunei, Indonesia, Malaysia, Singapore). Lingua-Cultural Dictionary). М.: Восточная книга, 2012 ISBN 978-5-7873-0658-3

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Statistics Singapore - Latest Data - Population & Land Area (Mid-Year Estimates)". Statistics Singapore. June 2014. http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#14. İstifadə tarixi: 05 January 2015.
  2. "2008 Estimate". Singapore Statistics. 2009. http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea. İstifadə tarixi: 2 July 2011.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 "Singapore". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=81&pr.y=11&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=576&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. İstifadə tarixi: 21 April 2012.
  4. "Distribution of family income - Gini Index". CIA. 2011. https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html. İstifadə tarixi: 15 August 2012.
  5. Перевод Конституции Республики Сингапур на русский язык
  6. http://statutes.agc.gov.sg/aol/search/display/view.w3p;ident=7ddfe0c6-bad6-44ba-bf87-c403723f07eb;page=0;query=CompId%3Afadfb638-9566-417c-ae6b-b68384ce5834;rec=0;resUrl=http%3A%2F%2Fstatutes.agc.gov.sg%2Faol%2Fsearch%2Fsummary%2Fresults.w3p%3Bpage%3D0%3Bquery%3DCompId%253Afadfb638-9566-417c-ae6b-b68384ce5834#pr17-he-.%7Ctitle=Конституция Республики Сингапур, статья 17|lang=en|accessdate=24-05-2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GryPCI5e%7Carchivedate=2013-05-25
  7. http://statutes.agc.gov.sg/aol/search/display/view.w3p;ident=7ddfe0c6-bad6-44ba-bf87-c403723f07eb;page=0;query=CompId%3Afadfb638-9566-417c-ae6b-b68384ce5834;rec=0;resUrl=http%3A%2F%2Fstatutes.agc.gov.sg%2Faol%2Fsearch%2Fsummary%2Fresults.w3p%3Bpage%3D0%3Bquery%3DCompId%253Afadfb638-9566-417c-ae6b-b68384ce5834#pr20-he-.%7Ctitle=Конституция Республики Сингапур, статья 20|lang=en|accessdate=24-05-2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6GryPCI5e%7Carchivedate=2013-05-25