Siyasətin fəlsəfəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Siyasətin fəlsəfəsi —- Azərbaycan filosofu Adil Əsədov tərəfindən təklif olunan, beş hissədən ibarət fəlsəfi sistemin - Fəlsəfi Pentalogiyanın beşinci hissəsi.

Siyasət fəlsəfəsinin missiyası - insanda qətiyyət hissinin yaşadılmasıdır.

Siyasət fəlsəfəsinin politologiyadan fərqi, son nəticədə, qətiyyət yaşantısının siyasi şüurdan fərqi qədərdir. Siyasi şüur qətiyyət yaşantısından fərqli olaraq insanı öz doğma, immanent iradəsinə deyil, yad, transsendent iradəyə tabe etdirir(1). Siyasətin fəlsəfəsi cəmiyyəti ideyada layihələndirdiyi halda, cəmiyyətqurmanın fəlsəfi əsası olduğu halda, politologiya artıq qurulmuş cəmiyyətin qorunub saxlanılması üçün bir rasional nəzəriyyədir(2).

Siyasətin fəlsəfəsi siyasətin ümumiyyətlə dünyanın və həyatın mənası kontekstində izahına yönəldiyi halda, onun mahiyyət baxımından mənalandırılmasından, dünyanın və həyatın və eləcə də, insanın və cəmiyyətin mahiyyətinin mənalandırılmasından çıxış edilərək anlaşıqlı edilməsinə xidmət etdiyi halda, politologiya siyasətin mövcud cəmiyyətdən çıxış edilərək izahına yönəlmişdir, mövcud siyasətin anlaşıqlı edilməsinə xidmət edir(3). Siyasət fəlsəfəsi, həm də, eyni zamanda, bu və ya digər siyasi doktrinanın təşəkkül prosesi olduğu halda, politologiya onu tamamlanmış, başa çatmış bir rasional nəzəriyyə olaraq cəmiyyət və siyasi hakimiyyət qarşısında irəli sürür, siyasi doktrina hakimiyyət tərəfindən tamamlanmış, başa çatmış bir rasional nəzəriyyə kimi rəsmən qəbul edildikdən sonra isə onu cəmiyyətə bir ideologiya kimi təqdim edir. Siyasi doktrina siyasət fəlsəfəsinin bir nəticəsi olaraq qətiyyət hissinin bütün çılpaqlığı ilə yaşadılması üçün, ideologiya isə ümid hissini bir məmnunluq duyğusu kimi yaşatmaq üçündür(4).

Yekunlaşdırılmış şəkildə deyilsə, siyasət fəlsəfəsi siyasəti ümumiyyətlə dünyanın və həyatın mənası kontekstində, ümumən semantik kontekstdə izah edirsə, politologiya siyasəti mövcud siyasi empirika, mövcud siyasi gerçəklik əsasında izah edir, siyasət fəlsəfəsi cəmiyyət quruculuğunun yeni metodologiyasını yaratdığı halda, politologiya cəmiyyət quruculuğunun mövcud metodologiyasının təqdimatı ilə öz məzmununu praktik olaraq qapayır və bu qapama fərdi iradə ilə sosial iradə arasındakı uyğunsuzluğun miqdarı ölçüsündə tamamlanmamış fəlsəfi yaşantının məzmununu müəyyənləşdirir. Məhz bu məzmun siyasi hakimiyyəti zəruri edir.

"Siyasətin fəlsəfəsi"nın Fəlsəfi Pentalogiya çərçivəsində təqdimatı öz ifadəsini Adil Əsədovun "Siyasətin fəlsəfəsi" monoqrafiyasında tapmışdır. Birinci nəşri 2001-ci ildə çap olunan həmin əsərin müzakirələrində akademik Bəxtiyar Vahabzadə, akademik Cəmil Quliyev, akademik Əfrand Daşdəmirov, akademik Firudin Köçərli, akademik Fuad Qasımzadə, akademik İqrar Əliyev, akademik Kamal Talıbzadə, akademik Rasim Əfəndiyev, akademik Tofiq Köçərli, akademik Ziyad Səmədzadə, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri - Ağasəlim Ələsgərov, Əziz Mirəhmədov, Teymur Vəliyev, Yaşar Qarayev, Zakir Məmmədov iştirak etmişlər. Akademik Firudin Köçərli Adil Əsədovun, həmin monoqrafiyasına "Fəlsəfəmizdə yeni bir səhifə" adlı Ön söz yazmış və bu əsərə "Azərbaycan" qəzetində çap etdirdiyi "Daha bir uğurlu addım" adlı xüsusi məqalə həsr etmişdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]