Sloveniya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sloveniya Respublikası

Republika Slovenija
Sloveniya
Sloveniya gerbi
Gerbi
Himni: "Zdravljica" (azərb. Tost‎)
Sloveniya xəritədə yeri
PaytaxtıLyüblyana
Ən böyük şəhəripaytaxtı Maribor
Rəsmi dillərisloven dili
Etnik qrupları
83% sloven,

2% serb 2% xorvat 1% boşnak

12% başqaları
Dini
Xristian
İdarəetmə formasıRespublika
• Prezident
Borut Pahor [ 22.XII.2012 ]
• Baş nazir
Miroslav Tserar [ 18.IX.2014 ]
Qurulması
Tarixi 
• Aİ-yə qəbul
2004
• Yaranması
25 iyun 1991
Ərazisi
• Ümumi
20273
Əhalisi
• 2015-ci təxmini
2 040 min (148-ci yer)
• 31.III.2002 siyahıya alma
1 964 036
• Sıxlıq
100/km2 (259.0/kv. mil)
ÜDM (AQP)2014 təxmini
• Ümumi
60,5 milyard (103-cü)
• Adam başına
29 400 (56)
İİİ (2013)0.892
çox yüksək · 21-ci yer
Valyutasıevro
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu386
ISO 3166 koduSI
İnternet domeni.si
Sloveniya

Sloveniya (sloven. Slovenija) və ya rəsmi adı ilə Sloveniya Respublikası (sloven. Republika Slovenija) – Şərqi Avropada dövlət. Sloveniya Balkan yarımadasının Alp dağlarına yaxın hissəsində yerləşir. Qərbdə İtaliya, şimalda Avstriya, şimal-şərqdə Macarıstan, cənub və şərqdə isə Xorvatiya ilə həmsərhəddir. Sloveniyanın həmçinin cənub-qərbdə Adriatik dənizinə çıxışı vardır. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Lyublyana şəhəri, ümumi sahəsi 20,273 kvadrat kilometr, dövlət dili sloven dilidir.

Sloveniya inzibati cəhətdən 212 bələdiyyəni birləşdirən 12 regiondan ibarətdir. Ölkə 25 iyun 1991-ci ildə keçmiş Yuqoslaviyadan müstəqilliyini əldə etmişdir. Sloveniya 29 mart 2004-cü ildə NATO-ya, 1 may 2004-cü ildə isə Avropa İttifaqına üzv olmuşdur. Dinamik inkişaf edən iqtisadiyyata malik sənaye ölkəsidir.

Demoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

2002-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Sloveniyanın əhalisi 1.964.036 nəfərdir.[1] Hal-hazirda əhalinin təxmini sayı - 2,059,114 nəfərdir (2014-cü il). Ölkənin etnik tərkibinə görə 83,06% slovenlər təşkil edir, ikinci etnik qrup isə 1,98 % serblərdir .[2] Sloveniya əhalisinin 91% ölkənin rəsmi dili olan sloven dilində danışırlar. Əhalinin 58% katolikdir, müsəlmanlar isə burada ölkənin 2,4% təşkil edirlər.[3] Sloveniyanın ən böyük şəhəri paytaxt statusunu daşıyan Lyüblyana şəhəridir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Slovenyanın böyük hissəsini Slovenya Alpları ilə qablı olub şərqində Macarıstan düzənliklərinin uzadılmaları yer alır. Ölkənin ən yüksək zirvəsi - Triqlav dağıdır ( 2 864 m). Slovenyanın ən əhəmiyyətli axar suları Avstriya Alplarından gələn Sova və Dravadır. Ölkənin orta hissəsi və şərqindəki düzənliklər bu axar sular tərəfindən sulanır.

Şəhərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Lyübliana
  • Maribor
  • Celje

İqlim[redaktə | əsas redaktə]

Adriatik dənizi sahilindəki dar bir lentdə Aralıq dənizi İqlimi görülər. İç seqmentlərdə isə iqlim Yer iqlimdir. Xüsusilə şimaldakı dağlıq sahələrdə qışlar çox soyuq və qar yağmurlu keçər. İstilik və yağmur şərtlərinin uyğun olması səbəbi ilə ölkə torpaqlarının %57'si meşələrlə örtülüdür.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Slovenyanın ən əhəmiyyətli yeraltı qaynaqları Linyit, Dəmir, Sink və Civədir. Sənaye çox inkişaf etmişdir. Mebel, dəmir-Polad, Kağız, Tekstil və Kimya başlıca sənaye mənbəələridir. Ölkənin dənizə açılan tək qapısı Qopar şəhərinin limanıdır. Sloveyanın xarici ticarətində ən əhəmiyyətli yeri Almaniya, Xorvatiya, İtaliya, Fransa və Avstriya-dır.

Ərazisinin 38,9 faizi kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlardır, onun 29,9 faizi əkin altındadır. Kənd təsərrüfatının əsas sahəsi ətlik-südlük heyvandarlıqdan ibarətdir. Becərilən sahələrin 40 faizi qarğıdalı bitkisi altındadır. ÜDM istehsalı 58,6 milyard ABŞ dolları təşkil edir, hər nəfərə 29,3 ABŞ dolları düşür. Kənd təsərrüfatı dünya kənd təsərrüfatının 0,39 faizini təşkil edir. Kənd təsərrüfatında 1,0 milyard ABŞ dolları məhsul istehsal edilir, əhalinin hər nəfərinə 493 ABŞ dolları düşür.2012-ci ildə ölkədə 14,76 milyard kWt-saat elektrik enerji istehsal olundu.

Bayramları[redaktə | əsas redaktə]

Sloveniya Respublikasında "Dövlət bayrmaları və bayram günləri haqqında" qanunla aşağıdakı bayram və bayram günləri nəzərdə tutulur:

  • 1 və 2 yanvar - Yeni il
  • 8 fevral - Preşern günü, Sloveniya Mədəniyyət bayramı
  • 1 və 2 aprel - Pasxanın bazar və bazar ertəsi (2018-ci ilə görə)
  • 27 aprel - İşğala qarşı üsyan günü
  • 1 və 2 may - Əmək günü
  • 25 İyun - Sloveniya Milli günü
  • 31 oktyabr - İslahat günü
  • 1 Noyabr - Anma günü
  • 25 dekabr - Milad
  • 26 dekabr - Müstəqillik günü

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]