Solyaris (film, 1972)

*Solyaris*
Solyaris
	rus. Солярис
Janr	elmi-fantastika filmi, macəra filmi, arthaus, dram filmi
Əsas mövzu	yerdən kənar həyat, Kosmik uçuş, İnsan, sevgi, ölüm, əzab, şəxsiyyət, şəxsiyyətin eyniliyi, gerçəklik, Şüursuzluq, epistemologiya, Dərketmə, Borc
Rejissor	Andrey Tarkovski;
Ssenari müəllifləri	Andrey Tarkovski;
Baş rollarda	Donatas Banionis; Yuri Yarvet; Nikolay Qrinko[d]; Yulian Semyonov; Olqa Barnet[d]; Vladimir Tatosov[d];
Bəstəkarlar	Eduard Artemyev; İohan Sebastyan Bax;
İstehsalçı	Mosfilm
Distribütor	MOKEP[d], Netflix
İlk baxış tarixi	1972, 5 fevral 1972, 13 may 1972, 5 fevral 1973
Müddət	160 dəq
Büdcə	1.000.000 SSRİ rublu
Ölkə	SSRİ;
Dil	rus dili
Rəng	rəngli[d], ağ-qara[d]
Çəkiliş yeri	Moskva, Yaponiya, Rusiya
IMDb	ID0069293
	Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Solyaris (rus. Солярис) — Stanislav Lemin 1961-ci ildə nəşr olunmuş eyniadlı romanı əsasında 1972-ci ildə çəkilmiş Sovet fantastika bədii filmidir. Rejissor — Andrey Tarkovski; baş rollar — Donatas Banionis və Natalya Bondarchuk; Elektron musiqi — Eduard Artemyev. Həmçinin, İohann Sebastyan Baxın bəstəsindən də istifadə olunmuşdur.

Süjet, üç alimin emosional böhrana düşdüyü üçün bir elmi missiyanın dayandığı xəyali Solaris planetini orbit edən bir kosmik stansiyada mərkəzləşmişdir. Psixoloq Kris Kelvin (Banionis) vəziyyəti öyrənmək üçün stansiyaya gedir, lakin o da digərləri ilə eyni sirli hadisələrə rast gəlir. Film Tarkovskinin elmi fantastika janrına yeni bir emosional və intellektual bir dərinlik gətirmək cəhdi idi; janrdakı əksər Qərb əsərlərini texnoloji ixtiraya yönəltdiklərinə görə dayaz kimi görürdü.^[3] Solaris 1972-ci il Cannes Film Festivalında Grand Prix Spécial du Jury( Juri xüsusi mükafatı) və FIPRESCI mükafatlarına layiq görüldü və Qızıl Palma (Palme de'Or) mükafatına namizəd oldu. Solaris çox zaman kino tarixindəki ən böyük elmi fantastika filmlərindən biri kimi nümunə göstərilir. Film çox vaxt Stanley Kubrickin 2001:A space odyssey filmi ilə müqayisə olunur. Ancaq çox açıq şəkildə hər iki filmin altmətni fərqlidir. Tarkovskinin bu filmdə ifadə etdiyi bəzi fikirlər onun Stalker(1979) filmində daha da inkişaf etmiş halda öz əksini tapmışdır.

Məzmun

Psixoloq Kris Kelvin, okean planeti olan Solyarisdə onilliklər boyu davam edən araşdırmanın davam edib-etməməsini qiymətləndirmək üçün ulduzlararası səyahətə göndərilir. Dünyadakı son gününü yaşlı atası və təqaüdçü pilot Bertonla keçirir. İllər əvvəl Berton Solyarisdə kəşfiyyat qrupunun üzvü idi, ancaq suyun səthində dörd metr hündürlüyündə bir uşaq gördüyünü təsvir etdiyinə görə bu, bir çox elm adamı tərəfindən bir halüsinasiya olaraq qəbul edildi, amma indiki heyətin üzvləri də buna bənzər qəribə hesabatlar verdikləri üçün Krisin bacarıqlarına ehtiyac duyulduğu qənaətinə gəldilər.

Solyaris elmi tədqiqat stansiyasına gəldikdə, heyəti təşkil edən üç elm adamının heç biri Kelvinlə salamlaşmağa ehtiyac duymadılar və Kelvin kosmik stansiyanın təhlükəli vəziyyətdə olduğu qənaətinə gəldi. Tezliklə o, elm adamları arasındakı dostu doktor Gibaryanın özünü öldürdüyünü öyrənir. Sağ qalan iki ekipaj üzvü — Snaut və Sartorius isə heç əməkdaşlıq etməzdilər və qaçardılar. Kelvin stansiyada orijinal heyətin üzvü olmayan insanlar olduğunun fərqinə varır. Sonra Gibaryanın stansiya haqqında xəbərdarlıq etdiyi və vidalaşdığı video mesajı buraxdığını görür. Yuxudan sonra Kelvin, mərhum həyat yoldaşı Harini yataq otağında gördüyü üçün şoka düşür. Hari oraya necə gəldiyindən xəbərsizdir. Varlığından dəhşətə gələn Kelvin, həyat yoldaşının replikasını kosmosa uçurur. Snaut izah etdi ki, "ziyarətçilər" elm adamları ümidsizcə, çıxılmaz vəziyyətdə planetin təbiətini anlamaq üçün rentgen şüalarından istifadə edərək radiasiya təcrübələri keçirdikdən sonra görünməyə başladılar.

Həmin axşam Hari Kelvinin yataq otağında yenidən görünür. Bu dəfə Kelvin onu sakitcə qəbul edir və onlar birlikdə qucaqlaşaraq yuxuya gedirlər. Kelvin qısa müddətliyinə onu otaqda tək qoyub gedəndə Hari təşvişə düşür və özünə xəsarət yetirir. Kelvin ilk yardım göstərməmişdən əvvəl, Harinin zədələri gözləri qarşısında kortəbii şəkildə sağalır. Sartorius və Snaut Kelvinə Solyarisin Harini onun xatirələrindən yaratdığını izah edir. Aralarında mövcud olan Hari, insan olmasa da, sanki düşünür və hiss edir. Sartorius ziyarətçilərin "neytrino sistemlərindən" ibarət olduğunu irəli sürür, lakin "anhilator" kimi tanınan bir cihazdan istifadə etməklə onları məhv etmək hələ də mümkün ola bilərmiş. Daha sonra Snaut, Kelvinin beyin dalğaları nümunələrini Solyarisdə anlayacaqlarını və narahatedici hadisələri dayandıracağını ümid edərək təklif edir.

Vaxt keçdikcə Hari müstəqil olur və Kelvinin yanında olmadan da mövcud olmağı bacarır. Sartoriusdan əsl Harinin on il əvvəl intihar etdiyini öyrənir. Sartorius, Snaut, Kelvin və Hari fəlsəfi mübahisəyə çevrilən doğum günü ziyafəti üçün bir yerə toplaşırlar, bu müddətdə Sartorius Harinin gerçək olmadığını xatırladır. Narahat olan Hari, maye oksigen içərək yenidən özünü öldürür, yalnız bir neçə dəqiqədən sonra acı içində yenidən yaraları sağalır. Solaris səthində okean daha sürətli axmağa başlayaraq burulğan yaradır.

Kelvin xəstələnir və yuxuya gedir. Qolundan kir və ya qoxu yuyan anasını gənc bir qadın kimi xəyal edir. Oyandıqda isə Harinin getdiyini görür; Snaut vida məktubunu oxudu, burada iki alimin onu məhv etməsinə necə razılıq verdiyini təsvir edirdi. Bundan sonra Snaut Kelvinə Kelvinin beyin dalğalarını Solyarisə yaydıqları üçün ziyarətçilərin artıq gəlmədiyini və planet səthində adalar meydana gəlməyə başladığını söylədi. Kelvin Yerə qayıtmaq, yoxsa Solyarisdə qalmaq fikirləri arasında qalır.

Kelvin atası ilə kottecində görüşür. Daha sonra Solyaris okeanında bir adada olduğu ortaya çıxır.

Rollarda

Donatas Banionis — Kris Kelvin
Vladimir Zamanski — Kelvinin səsi
Raymundas Banionis — Kelvinin uşaqlığı
Natalya Bondarçuk — Hari
Yuri Yarvet — Snaut
Vladimir Tatosov — Snautun səsi
Vladislav Dvorjeski — Henri Berton
Nikolay Qrinko — Kelvinin atası
Olqa Barnet — Kelvinin anası
Anatoli Solonitsın — Sartorius
Sos Sarksyan — Gibaryan
Aleksandr Mişarin — komissar Şanahan
Baqrat Ohanesyan — professor Tarxye
Tamara Oqorodnikova — Anna, Kelvinin xalası
Tatyana Malıx — Kelvinin bacısı qızı
Vitalik Kerdimun — Bertonun oğlu
Yulian Semyonov — konfrans sədri
Georgi Teyx — professorun elçisi

İstinadlar

↑ Vladimir Tumanov. Philosophy of Mind and Body in Andrei Tarkovsky's Solaris (ing.). // Film-Philosophy. Edinburgh University Press. oktyabr 2016. Vol. 20, Iss. 2-3. P. 357–375. ISSN 1466-4615 DOI.
1 2 3 4 5 6 Metzler Film Lexikon (alm.). / Hrsg. Michael Töteberg. Springer Science+Business Media. 2005. S. 595. ISBN 978-3-476-02068-0 DOI.
↑ "Why Solaris is the greatest science fiction film ever made" (ing. ). lwlies.com. 4 fevral 2017. 1 may 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 mart 2020.

Həmçinin bax

[_b24e95180d0b5301-1] Vladimir Tumanov. Philosophy of Mind and Body in Andrei Tarkovsky's Solaris (ing.). // Film-Philosophy. Edinburgh University Press. oktyabr 2016. Vol. 20, Iss. 2-3. P. 357–375. ISSN 1466-4615 DOI.

[_7b6945fda425096d-2] 1 2 3 4 5 6 Metzler Film Lexikon (alm.). / Hrsg. Michael Töteberg. Springer Science+Business Media. 2005. S. 595. ISBN 978-3-476-02068-0 DOI.

[3] "Why Solaris is the greatest science fiction film ever made" (ing. ). lwlies.com. 4 fevral 2017. 1 may 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 11 mart 2020.

[1]

[2]

[3]