Stemford Rafflz

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Tomas Stemford Binqli Rafflz
Thomas Stamford Bingley Raffles
StamfordRaffles.jpeg
Doğum tarixi: 6.07.1781
Doğum yeri: Yamayka sahilləri
Vəfat tarixi: 5.07.1826
Vəfat yeri: London
Atası: Benjamin Rafflz
Vətəndaşlıq: Böyük Britaniya, Britaniya imperiyası
Fəaliyyəti: Britaniya koloniya çinovniki

Ser Tomas Stemford Binqli Rafflz (ing. Sir Thomas Stamford Bingley Raffles, 6 iyul 1781-ci il - 5 iyul 1826-cı il) — Britaniya imperiyasının dövlər xadimi, erudit-şərqşünas, Nusantra tarixi və mədəniyyəti üzrə mütəxəssis. Rafflz tarixdə müasir Sinqapurun əsasını qoyan şəxs kimi tanınır. O həmçinin Yava adasının Napoleon müharibələri zamanı zəbt edilməsi prosesindədə aktiv iştirak etmişdir. Rafflz Britaniya imperiyasının "ataları" kimi tanınmış şəxslərdən biridir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Rafflz "Enn" adlı gəminin göyərtəsində, Yamaykanın Port-Morant sahilləri yaxınlığında anadan olmuşdur. Atası kapitan Benjamin Rafflz idi. Anası isə holland əsilli idi. Atası qul alveri ilə məşğul idi və dünyasını dəyişəndə oğlunun 14 yaşı var idi. Atasından Rafflza böyük borc qaldığından o işləməyə məcbur idi. O ilk dəfə Britaniya Ost-Hind kompaniyasında işləməyə başladı.

Pinanq[redaktə | əsas redaktə]

1805-ci ildə onu Malaziyanın Pinanq bölgəsinə göndərdilər. Bununla da Rafflzın Cənub-Şərqi Asiya uzun müddətli bağlılığın əsası qoyuldu. Rafflz qubertanor Filipp Dundasanı rəhbərliyi altında xidmətə başladı. Tezliklə o qubernatorun katibi təyin olundu və Olvin Devenişlə evlənmiş, sonralar isə həyatının 20 ilində yanında olmuş Tomas Traverslə tanış oldu.

Malay[redaktə | əsas redaktə]

Malay dilinin gözəl bilməsi Hindistanın genral-qubernatoru Hilbert Mintonun yanında hörmətinin artmasına kömək etdi. 1810-cu ildə artıq Rafflz Malayın qubernatoru vəzifəsinə göndərildi. Bu zaman malayın ilk yazıçısı olan Abdullah Bin Abdulqadir Muniş Raffılzın yanında məktub yazan və misyonerlərə malay dilini öyrədən vəzifəsində çalışmağa başlamış.

Sinqapur[redaktə | əsas redaktə]

28 yanavar 1819-cu ildə Rafflzın rəhbərliyi etdiyi ekspedisiya Sinqapur adasına yan aldılar. O adanın coğrafi və stateji mövqeyini yüksək qiymətləndirdi. Ada bu dövrdə Hollandiyanın vassalı olan Riau-Cohor sultanlığına məxsus idi. Sinqapura faktiki rəhbərlik edən Cohora ingilislər böyük bəxşiş verərək adada ingilis bölgəsinin yaradılmasına icazə aldılar. 1819-cu ilin fevralında sultan Husseyn-şahla Rafflz ingilislərin adaya olan hüququnu təstiqləyən müqaviləyə imza atdılar.[1][2]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Chandler, David P.; Steinberg, David J. (1988). In Search of Southeast Asia. University of Hawaii Press. ISBN 978-0-82481-110-5.
  • Wurtzburg, Charles E. (1986). Raffles of the Eastern Isles. Oxford University Press. ISBN 0-19-582605-1.
  • de Jong, Joop (2000). De Waaier van het Fortuin. SDU publishers. ISBN 90-12-08974-3.
  • Nigel Barley (ed.), The Golden Sword: Stamford Raffles and the East, British Museum Press, 1999 (exhibition catalogue). ISBN 0-7141-2542-3.
  • Noltie, H. J. (2009). Raffles' Ark Redrawn: Natural History Drawings from the Collections of Sir Thomas Stamford Raffles. British Library Publishing. ISBN 970-0-7123-5084-6.
  • Syed Muhd. Khairudin Aljunied. Raffles and Religion: A Study on Sir Thomas Stamford Raffles Discourse on Religion Amongst the Malays. Kuala Lumpur: Islamic Book Trust, 2004 (Marshall Cavendish Academic, 2005)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Малайзия. Справочник. М.: Издательство «Наука», 1087, с.63
  2. Томас Раффлз — основатель города львов

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]