Stenli Kubrik

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Stenli Kubrik
ing. Stanley Kubrick
KubrickForLook.jpg
Doğum tarixi: 26 iyul 1928(1928-07-26)
Doğum yeri: Manhetten, Flag of the United States.svg ABŞ
Vəfatı: 7 mart 1999 (70 yaşında)
Vəfat yeri: Hartfordşir, Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
Vətəndaşlıq: Flag of the United States.svg ABŞ
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
Peşələri: Kinorejissor
ssenarist
prodüser
Karyera: 19511999
IMDb: ID 0000040

Stenli Kubrik (/ˈkuːbrɪk/; İyul 26, 1928 – Mart 7, 1999) Amerikalı kinorejissor, ssenarist, pradüser, kinematoqraf, redaktor və fotoqrafçı olmuşdur. Yeni Hollivud dalğasının nümayəndəsi kimi tez-tez kino tarixinin ən böyük və nüfuzlu rejissorlarından biri hesab olunur. Onun filmləri, xüsusilə romanlar və ya qısa hekayələrdən filmə adaptasiya edilmiş bir çox janrı əhatə edən filmlərdir ki, öz realizminə, qara yumoruna, unikal kinematoqrafiyasına, geniş səhnə tərtibatına və yaddaşda canlanan musiqi istifadəsinə görə qeyd olunur.

Kubrik Nyu-Yorkda Bronksda böyümüş, orta təhsilini 1941-1945 ci illərdə Vilyam Hovard Taft orta məktəbində alımışdır. Məktəbdə kafi qiymətlər almasına baxmayaraq, ədəbiyyata, fotoqrafçılığa və filmə kiçik yaşlardan olan dərin marağı film istehsalı və rejissorluğu sahəsində dərin biliklərə yiyələnməyinə səbəb olmuşdur. 1940-cı illərin sonu 50-ci illərin əvvəllərində Look jurnalı üçün fotoqraf işləyərkən artıq az büdcəli qısa filmlər çəkməyə başlamış, özünün ilk böyük Hollivud filmi olan The Killing`i (Qətl) 1956-cı ildə United Artists korporasiyası üçün çəkmişdir. Bunun ardınca, Kirk Duqlas ilə əməkdaşlıq nəticəsində müharibə mövzusunda Paths of Glory( Şöhrət Yolu) və tarixi epik janrda olan Spartacus( Spartak) filmi ortaya çıxır. Bir kinorejissor kimi Hollivudda nüfuzu artan Kubrik, Marlon Brando tərəfindən One-Eyed Jack (1961) filmi üçün təklif alsa da sonda Brando özü rejissor kreslosuna oturur. Kirk Duqlas ilə əməkdaşlıqdan yaranan yaradıclıq fərqləri, Hollivudla ədavət, ABŞ-da artan cinayət aktları onu 1961-ci ildə geri qalan karyerasının və həyatının çoxunu keçirtdiyi Birləşmiş Krallığa köçməyə vadar edir. Həyat yoldaşı Christiane ilə birgə yaşadığı Hertfordshire`dakı evini öz iş yerinə çevirmiş, yazılarını, araşdırmalarını və redaktələrini burda həyata keçirmişdir. Filmlərində bütün idarəetməni öz əlinə almaqla yanaşı bir sıra böyük Hollivud studiyalarından nadir halda rastlanılan maliyyə dəstəyi ala bilmişdi. Onun ingilis istehsalı olan ilk iki filmi Piter Sellers ilə birlikdə Lolita (1962) və Dr.Strangelove (1964) olmuşdur.

Kubrik detallara olan diqqəti və musiqidən məharətlə istifadəsinə görə fərqlənir. Tələbkar mükəmməliyyətçi kimi daima film üzərində çoxşaxəli idarəetməni saxlayaraq rejissorluqdan, ssenaridən tutmuş redaktəyə, araşdırmalar, səhnə tərtibatına qədər böyük əmək sərf etmiş, aktyorları ilə çox sıx əlaqədə çalışmışdır. Filmlərində eyni səhnəni təkrar-təkrar tələb etdiyi üçün aktyorlarla konfliktlər belə yaranmışdır. Aktyorlar arasında mənfi şöhrət sahibi olmasına baxmayaraq Kubrikin filmləri kinematoqrafiyafs yeni cığırlar aça bilmişdi. Elmi realizm və qabaqcıl xüsusi effektlərlə film tarixində bənzərsiz hesab edilən 2001: A Space Odyssey (1968) Kubrikə özünün ilk şəxsi Oskarını ən yaxşı Vizual Effektər nominasiya üzrə qazandırır. Stiven Spilberq filmi öz dövrünün "böyük partlayışı" hesab edir, film ən yaxşı filmlər səsvermələrində öz yerini tutmuşdur. Hadisələri 18-ci əsrdə cərəyan edən Barry Lyndon (1975) üçün rejissor təbii şam işığı şəraitində çəkildiyindən NASA`dan Zeiss firmasının linzalarını əldə edə bilmişdi. The Shining (1980) filmi ilə o stedikamdan istifadə edən ilk rejissorlardan biri oldu.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Stenli Kubrik 26 iyul 1928-ci ildə Nyu-Yorkda yəhudi ailəsində anadan olmuşdur.

Kubrik filmlərində tarixi və fantastik mövzulara müraciət edir, müharibə və militarizm əleyhinə çıxır. Sonuncu filmini ("Geniş bağlanmış gözlərlə") 1999-cu ildə çəkdi. Kubrik haqqında 2001-ci ildə sənədli film çəkilmişdir ("Stanley Kubrick: A Life in Pictures").

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Toqquşma günü (film, 1951) / Day of the Fight
  2. Uçan keşiş (film, 1951) / Flying Padre
  3. Dənizdə üzənlər (film, 1953) / The Seafarers
  4. Qorxu və tamah (film, 1953) / Fear and Desire
  5. Qatilin öpüşü (film, 1955) / Killer’s Kiss
  6. Qətl (1956) / The Killing
  7. Şöhrət yolu (film, 1957) / Paths of Glory
  8. Spartak (film, 1960) / Spartacus
  9. Lolita (film, 1962) / Lolita
  10. Doktor Streynclav, yaxud mən necə bombadan qorxmamağı öyrəndim və onu sevdim (film, 1964) / Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
  11. 2001-ci il: Kosmik Odissey (film, 1968) / 2001: A Space Odyssey
  12. Qurulan portağal / A Clockwork Orange
  13. Barri Lindon (film, 1975) / Barry Lyndon
  14. Parıltı (film, 1980) / The Shining
  15. Tammetal qabıq (film, 1987) / Full Metal Jacket
  16. Geniş bağlanmış gözlərlə (film, 1999) / Eyes Wide Shut

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]