Sultan Cəlaləddin Firuz şah

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Sultan Cəlaləddin Firuz şah
Maginary portrait of Sultan Firuz Khalji, Khwaja Hasan, and a dervish..jpg
Hindistan sultanı
1290 — 1296
Sələfi Sultan Kəyumərs
Xələfi Sultan Əlaəddin Xələc
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 14 oktyabr 1220(1220-10-14)
Doğum yeri Qalat, Zabul vilayəti, Əfqanıstan
Vəfat tarixi 19 iyul 1296 (75 yaşında)
Vəfat yeri Kara, Hindistan
Dəfn yeri
Uşağı oglular:

Sultan Cəlaləddin Firuz şah (Firuz Şah II) (d. 1220 ? - ö. 19 iyul 1296, Kara) — Delhi sultanı (1290-96).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Muizzilərin hegemonluğuna son verərək Dehli sultanlığını 1290-cı ildən 1320-ci ilədək idarə edən Xələclər sülaləsini qurdu.

Xələc türklərindən olan Cəlaləddin Firuz, Balabanın əmirlərindəndi. Balaban dönəmində (1266-1287) Monqollara qarşı aparılan savaşlarda böyük yararlılıqlar göstərdi, sərcandarlıq və Samana naibliyinə qədər yüksəldi. Balabanın ölümündən sonra taxta keçən Müizəddin Keyqubad tərəfindən ən yüksək əsgəri mövqe olan arızi-i memalikliyə gətirildi. Sultan Cəlaləddin Firuz şah, sahlığı getdikcə pozulan Keykubadın yerinə 1290-cı ildə kiçik oğlu Şəmsəddin Kəyumərsi taxta çıxardı. Qısa bir müddət sonra da Keykubad Keyumərsi öldürən Xələc əmirləri Sultan Cəlaləddin Firuz şah taxta çıxardılar (13 iyun 1290).

Sultan Firuz Şah, bir müddət paytaxt Dehliyə gedə bilmədi və Kilugharida qaldı. Yenidən şəhəri bərpa edərək surlarla çevirdiği şəhərin adını Şehr-i Nev olarak dəyişdirdi. Mərkəzi yönetimdə dəyişikliklər edərək önəmli vəzifələrə öz eldaşları Xələc əmirlərini gətirdi. Xalqın yeni yönetimi mənimsəməsindən sonra da Dehliyə gedərək Balabanın qardaşı oğlu Kara valisi Çahcu Küşlü xanın üsyanını yatırdı və bəzi Hindli racələrinə qarşı bacarıqlı səfərlər apardı. Amma əsl önəmli əsgəri başarıyı Monqollara qarşı qazandı. 1292-ci ildə bir istila hareketine girişen Monqollara ağır kayıplar verdirerek barış istemek zorunda bıraktı. Dustaqların çoxunu Dehli yöresine yerleşdirdi. Büyük bir bölümü Müsəlmanlığı mənimseyen bu tutsaklar daha sonra Yeni Müsəlmanlar olaraq anıldı. Firuz Şah, Devagir səfərində əldə etdiyi qənimətləri sözde kendisine sunmak isteyen yeğeni Kara valisi Əlaəddin Xələcinin ihanetine uğrayarak öldürüldü.

Firuz Şahın ölümünden beş ay sonra Dehliyə girən Əlaəddin Xələci, Firuz Şahın iki oğlunu, damadını və nəvəsini də öldürerek taxtı ələ keçirdi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]