Məhəmməd Olcaytu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Sultan Məhəmməd Xudabəndə Olcaytu xan səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qiyasəddünya vəd-Din Məhəmməd Xüdabəndə Olcaytu Sultan
monq. ᠦᠯᠵᠡᠢᠲᠦ ᠺᠬᠠᠨ
Qiyasəddünya vəd-Din Məhəmməd Xüdabəndə Olcaytu Sultan
Bayraq
Elxanlılar sülaləsindən VIII elxan
19 iyul 1304 — 17 dekabr 1316
Sələfi: Qazan xan
Xələfi: Əbu Səid Bahadur
 
Təvəllüdü: 24 mart 1282(1282-03-24)
Vəfatı: 17 dekabr 1316 (38 yaşında)
Sultaniyyə
Sülalə: Elxanilər
Atası: Arqun xan
Anası: Uruk xatun

Sultan Məhəmməd Olcaytu xanQazan xanın qardaşı, Arqun xanın ikinci oğlu, elxan.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Olcaytu xan 24 mart 1282-ci ildə[1] doğulmuşdur. Arqun xan və xristian Uruk xatunun oğludur. İlk adı Nikolas idi.[2] Əvvəlcə buddist, daha sonra qardaşı Qazan ilə birlikdə sünni olmuşdu. Daha sonralar - 1310-cu ildə, Əllamə Hillinin təsiri ilə şiə olmuşdur. Bundan sonra adını Məhəmmədə çevirmiş, 1294-cü ildə Olcaytu adını da qəbul etmişdir.

Hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1304-cü ildə qardaşı Qazan xanın yerinə xan seçilmişdir. Həmin il Arqun xan dövründən bəri salınmağa başlamış Sultaniyyə şəhərinin tikintisi bitmişdir. Xan, Sultaniyyəni paytaxt, Bağdadı isə qış iqamətgahı kimi istifadə edirdi. 1309-cu ildə Şirazda "Seyyidlər evi"nin əsasını qoymuş, hər il 10000 dinar maaş vermişdi. 1312-ci ildə Məmlüklərə qarşı monqolların son yürüşünü başlatmış və məğlub olmuşdur.

1305-ci ildə Olcaytu Bizans imperatoru II Androniklə ittifaqa girmiş və birlikdə Osman bəyi məğlub etmişdilər.

Ticarət münasibətləri[redaktə | əsas redaktə]

Hakimiyyətinin ilk ilində Genuya respublikası ilk dəfə Təbrizdə konsulluq açmışdır. Bundan əlavə 1306-cı ildə Venesiyalılara da azad ticarət hüququ verilmişdi. Avropa ölkələrindən gətirdiyi mancanaq ustaları sayəsində Herat şəhərini ələ keçirmişdi. Olcaytunun Avropalılarla Məmlüklərə qarşı yeni müharibə planı baş tutmamışdı. Bu isə 1313-cü ildə Kebek xanın Xorasana daxil olmasına bəhanə verdi. Çağatay ordusunda Yasavur xanın elxanilərin tərəfinə keçməsi ilə Kebek xan məğlub oldu. Ölcaytu, Yasavur xana Badğis vilayətini verdi.

Ölümü[redaktə | əsas redaktə]

Məhəmməd Olcaytu 38 yaşında vəfat etmişdir. Yerinə oğlu Əbu Səid Bahadur keçdi.

Məhəmməd Xudabəndə Yuan sülaləsindən olan Çin səfirini qəbul edərkən, 1438, Məcmə-ül-təvarix, Britaniya muzeyi

Ailəsı[redaktə | əsas redaktə]

Oğulları

Qızları

  • Sultan Satıbəy xatun (1339-1340)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Fasix əl-Xəvəfi - Mücməl-i Fasixi
  2. Histoire de l'Empire Mongol, Jean-Paul Roux, səh.408