Surmançaq oyunu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Surmançaq (yelləncək) oyunu Ağdaş rayonunun Pirəzə kəndində keçən əsrin sonlarına qədər oynanılmışdı. Bu oyun gəlin köçən qızın şərəfinə təşkil olunur və onun gəlin köçməsinə iki-üç gün qalmış keçirilirdi. Belə məclislər ya gəlin köçən şəxsin həyətində, ya da Kür qırağındakı meşədə təşkil olunur və bura gəlin köçən qızın həmyaşıdları dəvət olunurdu. Meşədəki hündür ağaclardan birinə 15-20 metr uzunluğunda kəndir bağlanırdı. Qızların arasından bir ataman seçilir və o, əlinə çubuq alıb surmançaqda yellənən qızdan nişanlısının, ya da istədiyi oğlanın adını deməsini tələb edirdi. Qızlar utandığından istədiyi oğlanın adını demir, ya da yalandan başqa bir ad söyləyirdilər. Bu zaman ataman əlindəki çubuqla onları vurub istədiyi oğlanın adını düzgün deməsini tələb edirdi. Oğlanın adını öyrəndikdən sonra qızı sancmaq məqsədi ilə bayatılar deyirdilər. Məsələn:

Oğlan, adın Həmiddi,

Dağlara gün dəyifdi.

Sən verən qızıl üzük

Hindidən qəfləyifdi.

Oğlan, adın Mürşiddi,

Dağlara gün düşüfdü.

Sən verən qızıl üzük

Barmağımdan düşüfdü.

Pirəzə kənd sakini Şükufə Məmmədovanın dediyinə görə, sonuncu dəfə belə məclislərdən birini bacısı qızını gəlin köçürərkən təşkil etmişdi. Həyətdəki ağaclardan birində surmançaq qurmuş, bacısı qızının həmyaşıdlarını ora dəvət etmişdi. Ağdaşın Kürqırağı kəndlərində bayatı janrının aktivliyini saxlamasında belə məclislərin böyük rolu olmuşdu.