Türküstan silsiləsi
| Türküstan silsiləsi | |
|---|---|
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Mütləq hündürlüyü | 5.621 m |
| Uzunluğu |
|
| Yaranma dövrü | Paleozoy erası |
| Yerləşməsi | |
| 39°34′48″ şm. e. 69°45′00″ ş. u.HGYO | |
| Ölkə | |
  Türküstan silsiləsi |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Türküstan silsiləsi (qırğ. Түркстан кырка тоосу, özb. Turkiston tizmasi, tac. Қаторкӯҳи Туркистон) — Hissar-Alay dağ sisteminə aid olan, enlik istiqamətində uzanan yüksək dağ silsiləsidir; uzunluğu təxminən 340 km-dir. Matça dağ qovşağı vasitəsilə şərqdə Alay silsiləsi ilə birləşir və qərbdə Səmərqənd düzənliyinə qədər uzanır. Şimal yamacı uzun və mailidir, ardıc meşələri və seyrək meşəliklərlə örtülüdür; cənub yamacı isə qısa və sıldırımdır, qayalar və süxur qırıntıları ilə səciyyələnir. Cənubdan Zərafşan çayının vadisi ilə Zərafşan silsiləsindən ayrılır.
Ən yüksək nöqtələri Qayalı zirvə (5621 m) və Piramidal zirvədir (5509 m). Silsilənin tirəsi, xüsusən şərq hissəsində, dağ buzlaqları ilə örtülmüşdür. Ən iri buzlaqlar Tolstoy, Şurovski və Zərafşan buzlaqlarıdır; Zərafşan çayının mənbəyi də buradadır. Silsilənin aşırımlarından biri olan Şahristan aşırımı (3378 m hündürlükdə) vasitəsilə Düşənbə–Xücənd avtomobil yolu keçir. Yamaclar İsfarə, Ak-Suu və Qara-Suu çaylarının vadiləri ilə parçalanmışdır. Şimal yamacında Ay-Köl adlı dağ gölü yerləşir.
Özbəkistan ərazisində beynəlxalq “Suffa” radioastronomiya rəsədxanası yerləşir. Silsilə boyunca Tacikistanın Özbəkistan və Qırğızıstanla dövlət sərhədi keçir.
Həmçinin bax
[redaktə | vikimətni redaktə et]Ədəbiyyat
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Туркестанский хребет // Тихоходки — Ульяново. — М. : Советская энциклопедия, 1977. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 26).