Təşbeh

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Təşbehərəb sözüdür, oxşatmaq, bənzətmək deməkdir. Bədii əsərdə bir predmetin müəyyən əlamətə görə özündən daha qüvvətli başqa predmetə oxşadılmasına bənzətmə, yaxud təşbeh deyilir[1].

Təşbehdə, əsasən, 4 ünsür iştirak edir:

  1. Bənzəyən tərəf
  2. Bənzədilən tərəf
  3. Bənzətmə qoşması
  4. Bənzətmə əlaməti

Məsələn: Qarpız bal kimi şirindir. Ürəyim buztək donar.

Burada Qarpız bənzəyən tərəf, bal bənzədilən tərəf, kimi bənzətmə qoşması, şirin isə bənzətmə əlamətidir.

Oxşarı, təşbehi, kölgəsi deyil;

Dünyada hər şeyin özü gözəldir. B.Vahabzadə

Bənzətmə qoşması və bənzətmə əlamətinin iştirak etmədiyi, yəni yalnız bənzəyən və bənzədiləndən ibarət olan təşbeh mükəmməl təşbeh nümunəsidir. Bədii əsərdə bir hadisəni, adamı və ya şeyi başqa bir hadisəyə, adama və ya şeyə bənzətməkdən ibarət məcaza da təşbeh deyilir.

Mirzə İbrahimov Molla Pənah Vaqifin yaradıcılığı haqqında qeyd edir ki, "realizm və xəlqilik Vaqifin seçdiyi mövzularda, dil və təşbehlərdə də özünü göstərir." Məsələn:

Ağ günə təşbehdir sənin cəmalün;

Eşqindən salmışam aləmə bir ün.

Osman Sarıvəlliyxalq şairi Səməd Vurğununazı dili haqqında aşağıdakı fikri qeyd edir:

"Səmədin o dövrdəki ədəbi dili təşbehlər, idiomlarla dolu canlı xalq dilidir."

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Ədəbiyyat", Bakı, "Abituriyent", 2012. səh.685-686