Tacikistanın dövlət quruluşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tacikistan Respublikası
Ҷумҳурии Тоҷикистон
Tacikistan
Tacikistan xəritədə yeri
PaytaxtDüşənbə
Ən böyük şəhərDüşənbə-822 min (2015-ci il), Xücənd-165 min(2012-ci il), Gölab, Kurqantəpə, Xaruğ
Rəsmi dillərtacik dili
Etnik qruplar tacik- 80%, özbək- 15%,rus-1%,qırğız- 1%
Din İslam
HökumətRespublika
Emoməli Rəhmon[6.XI.1994 ~]
Qohir Rasulzoda[ 23.XI.2013 ]
Yaranması
• Elan olunub
9 sentyabr 1991
Sahəsi
• Ümumi
143,100 km2 (55,300 sq mi) (92-ci yer)
• Su (%)
0.3
Əhali
• Təxmini  (2015)
8 120 min [1] (96-cı yer)
• Siyahıya alma (2010)
7 564 502
• Sıxlıq
56/km2 (145.0/sq mi)
ÜDM (AQP)2014 təxmini
• Ümumi
22,3 milyard (140-cı)
• Adambaşına
2 700 (193-cü)
İİİ (2013)0.622
orta · 125-ci yer
ValyutaSomoni (TJS)
Saat qurşağı+5
Telefon kodu992
İnternet domeni.tj

Tacikistanın dövlət quruluşu - 1994-cü ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Tacikistan dualist idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1991) 9 sentyabrda qeyd olunur. Tacikistan Konstitusiyası 1994-ci il 6 noyabrdan (19992003-cü illərdə edilmiş dəyişikliklərlə) qüvvədədir.

İnzibati bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

Tacikistan 17 şəhərdən (Düşənbə, Xucənd, Qulyab, Kurqan-Tubə, Xoroq və s.) və 62 rayondan ibarət 2 vilayətə (Suğd və Xatlon) və Dağlıq Badahşan muxtar vilayətinə bölünür [2].

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Konstitusiyaya edilmiş 2006-ci il dəyişikliyinə əsasən Prezident ümumxalq səsverməsi yolu ilə 7 il müddətinə seçilir. Baş nazirHökumət üzvləri, habelə dövlətdə təmsil olunan yüksək vəzifəli şəxslərin böyük əksəriyyəti Prezident tərəfindən təyin edilir. Dövlətin idarə edilməsində geniş səlahiyyətlərə malik olan dövlət başçısı, eyni zamanda silahlı qüvvələrin ali baş komandanıdır.

Qanunverici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

3 yerlik Milli Məclisdən (Yuxarı Palata) və 63 yerlik Nümayəndələr Palatasından (Aşağı Palata) ibarət ikipalatalı Ali Məclisdir.

Qanunvericilik təşəbbüsü hüququ Milli Məclisin üzvlərinə, Tacikistan Prezidentinə, Tacikistan Hökumətinə, öz yurisdiksiyaları çərçivəsində Konstitusiyaya, Ali və Ali İqtisad Məhkəmələrinə aiddir.

Aşağı Palata qanunları müzakirə və qəbul etdikdən sonra təsdiq edilməsi üçün Milli Məclisə və daha sonra Prezidentə göndərir. Yuxarı Palata qanunvericilik aktlarını səs çoxluğu ilə qəbul edir, əks təqdirdə, yəni qanun geri qayıtdıqda Aşağı Palata üzvlərinin 2/3 səs çoxluğu ilə bu sənədi yenidən qəbul edir.

İcraedici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Prezident tərəfindən təyin və Parlament (Ali Məclis) tərəfindən təsdiq edilən Nazirlər Kabinetidir. Bir qayda olaraq, mərasim funksiyalarını yerinə yetirən Baş nazirdən, onun iki müavinindən, 19 nazirdən, 9 komitə sədrindən və daha bir neçə Hökumət üzvlərindən ibarət olan Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətləri, mövcud Konstitusiyaya uyğun olaraq dövlət başçısının qərarlarının icra edilməsi və nazirliklərin fəaliyyətlinin əlaqələndirilməsi ilə məhdudlaşır.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Üzvləri Prezident tərəfindən təyin və Ali Şura tərəfindən təsdiq olunan Ali Məhkəmə, habelə digər ixtisaslaşmış və aşağı instansiya məhkəmələri ölkədə məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirir.

Xarici keçid[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон корҳои бозҳисокунии аҳолиро оид ба муайян намудани санаи таваллуди 8 миллионаи аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба анҷом расонид"
  2. Ведомости Маджлиси Оли Республики Таджикистан 1995 год, 21, ст. 239; 2000 год, 11, ст. 513; 2003 год, 4, ст.153