Talqat Musabəyov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Talqat Musabəyov
qaz. Талғат Аманкелдіұлы Мұсабаев
Talgat Musabayev.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 7 yanvar 1951(1951-01-07) (72 yaş)
Doğum yeri
Vətəndaşlığı
Hərbi fəaliyyəti
Mənsubiyyəti Rusiya
Rütbə general-mayor, general-leytenant
Təltifləri NASA Space Flight Medal Honour in Gold for Services to the Republic of Austria
Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı
II dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni III dərəcəli "Vətən qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni "Xalqlar dostluğu" ordeni "Kosmosun öyrənilməsində xidmətlərinə görə" medalı "Astana" medalı "Astananın 10 illiyi" medalı "Qazaxıstanın müstəqilliyinin 20 illiyi" medalı "Fəxri Legion" ordeninin zabit dərəcəsi "Vətən" ordeni "Nazarbayev" ordeni Order of the Leopard
Qazaxıstanın Xalq Qəhrəmanı
Decoration of Honour for Services to the Republic of Austria
Pilot-Cosmonaut of the Russian Federation
Medal20Konstitution.png "Hərbi şücaətə görə" medalı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Talqat Amangəldi oğlu Musabəyov (qaz. Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев; 7 yanvar 1951, Qarğalı[d], Almatı vilayəti) — 2-ci Qazaxıstan kosmonavtı və dünyanın 309-cu kosmonavtı, texnika elmləri doktoru (2008), aviasiya general-leytenantıdır (2007). Qazaxıstan Respublikası İnvestisiya və İnkişaf Nazirliyinin Aerokosmik Komitəsinin sədridir.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

1951 – 7 yanvarda Almatı vilayətinin Jambıl rayonunun Kargalı kəndində anadan olub.

1974 — Riga Mülki Aviasiya Mühəndisləri İnstitutunu bitirib, mühəndis.

1974 – 1 aprel — Keçmiş aviaşirkətdə başqa bir mühəndis.

1975–84 — hava yollarında siyasi və təhsil fəaliyyətlərində.

1984 — Almatı Hava Klubunu bitirib.

1986 — pilot hazırlığını bitirmiş və mülki aviasiya pilotu sertifikatı almışdır.

1987–1990 Mülki aviasiya bir pilot, təyyarə komandiri olaraq çalışdı.

1991 — kosmik uçuşa hazırlaşarkən. Hava Qüvvələrində. Bir astronavt köməkçisi olaraq ikinci ekipaj üzvü idi.

2000 — Texniki elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.

2001–05 Rusiya kosmik agentliyində.

2005 — Baiterek SC-nin (Qazaxıstan-Rusiya müştərək müəssisəsi) baş direktoru.

2007 — Fevral — Qazaxıstan Aerokosmik Agentliyinin direktoru.

2007 – 11 aprel — Qazaxıstan Milli Kosmik Agentliyinin sədri.

2014 – 13 avqustdan bəri Baş nazirin mülki aviasiya və kosmik fəaliyyətlər üzrə sərbəst müşaviridir.

2014 – 21 avqustdan — Qazaxıstan Respublikası İnvestisiya və İnkişaf Nazirliyinin Aerokosmik Komitəsinin sədri

Kosmik uçuş[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • 1994 İlk kosmik uçuş zamanı (Soyuz TM-19) kosmosda 126 gün keçirdi.
  • 1998 İkinci kosmik uçuşu zamanı (Soyuz TM-27) 208 gün kosmosda keçirdi. Guinness Rekordlar Kitabında ayda beş dəfə ümumilikdə 30 saat 8 dəqiqə kosmosa çıxdığı qeyd olunur. Uçuş zamanı Amerikalı kosmonavt L. Eyarts və Rus kosmonavtı (Şuvaş) Nikolay Budarin ilə. Rus kosmonavtları Nikolay Badurin və Yuri Baturinlə olmuşdur.
  • 2001 Üçüncü kosmik uçuşu zamanı (Soyuz TM-32) kosmosda 8 gün keçirdi.

Hərbi rütbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Hərbi rütbə — Rusiya Federasiyası Hava Qüvvələrinin general-mayoru, Qazaxıstan Respublikası Aviasiya general-leytenantı (2007-ci ildən).

Hobbilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hobbisi piano, gitara çalmaq və mahnı oxumaqdır.

Mükafatlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qazaxıstan Respublikası:[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • "Xalq qəhrəmanı" adı (1995)
  • "Qazaxıstan astronavtı" adı (1995)
  • Vətən ordeni (1998)
  • 1-ci dərəcəli "Barys" ordeni
  • "Astana" medalı (1999)

Rusiya Federasiyası:[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Xalqlar Dostluğu ordeni (1991)
  • "Rusiya Federasiyası Qəhrəmanı" adı (1994)
  • "Rusiya Federasiyasının Pilot-Kosmonavtı" (1994)
  • 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (1998)
  • Vətən qarşısında xidmətlərinə görə, 2-ci dərəcə

Avstriya Respublikası:[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Avstriya Respublikasının ordeni

Amerika Birləşmiş Ştatları:[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Kosmik Uçuş NASA Medalı (1998)

Ailə vəziyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Arvadı — Musabaeva (Latsis) Victoria Voldemarovna, 1952-ci ildə doğulmuş, diş həkimi.
  • Oğlu — Musabayev Daniyar Talgatoviç, 1975-ci il təvəllüdlü. Qazaxıstan Daxili İşlər Nazirliyinin hərbi qulluqçusu.
  • Qızı — Musabayeva Kamila Talgatovna, 1981-ci ildə anadan olub.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]