Tam cəbri ifadələr

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ədəd və dəyişənlərin vasitəsi toplama, çıxma, vurma, bölmə əməllərinin iştirakı ilə düzəlmiş ifadələrə cəbri ifadələr deyilir. Əgər cəbri ifadədə dəyişənə bölmə yoxdursa, ifadə tam ifadədir. Tam ifadə həm birhədli, həm də çoxhədli ola bilər.

Əgər cəbri ifadədə dəyişənə bölmə varsa, ifadə kəsr – rasional ifadə adlanır.

Birhədli – ədəd, dəyişən və ədədlə dəyişənlərin hasilindən (hasildə dəyişənlərin natural üstlü qüvvətləri, sıfırda daxil olmaqla, nəzərdə tutulur) ibarət ifadədir.

Ümumi şəkildə standart şəklə gətirilmiş birhədlidirsə, – əmsal adlanır və – cəminə isə birhədlinin qüvvəti (dərəcəsi) deyilir və {0;1;2;3;…}.

Çoxhədli – birhədlilərin  cəbri cəminə deyilir.

Çoxhədlinin dərəcəsi ondakı ən yüksək  dərəcəli birhədlinin dərəcəsinə bərabərdir.

Bir dərəcəli bir dəyişənli çoxhədlini    ,  iki dərəcəli bir dəyişənli çoxhədlini      kimi  yazırıq.   Burada   bu çoxhədlinin əmsallarıdır və  - yə həm də sərbəst hədd deyilir.

Qeyd. - n dərəcəli, - m dərəcəli çoxhədli olsun (n>m)

a) ± çoxhədlisinin dərəcəsi n

b) · çoxhədlisinin dərəcəsi n+m

c) - nisbəti çoxhədlidirsə, dərəcəsi n-m olar. ( Q_m (x)≠0).