Tamkənaryarpaq dovşanalması

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Cotoneaster integerrimus
}}
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Yarımsinif:Rozidlər
Sıra:Gülçiçəklilər
Fəsilə:Gülçiçəyikimilər
Cins:Dovşanalması
Növ: Cotoneaster integerrimus
Elmi adı
Cotoneaster integerrimus
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
IPNI  ???

Cotoneaster integerrimus (lat. Cotoneaster integerrimus) - gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü.[1]

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə Baltikyanı ölkələrdən Şimali Qafqaza qədər olan ərazilərdə bitir.

Botaniki təsvir[redaktə | əsas redaktə]

Düz dayanan, çoх budaqlı, hündürlüyü 2 m-ə qədər olan, yumru çətirli, yarpağı tökülən koldur. Cavan zoğları tüklü olur, sonradan çılpaqlaşır. Yarpaqları uzunluğu 5 sm olub, еnli-yumurtavari formadadır, üstü tünd yaşıl, parlaq, hamar, alt tərəfi isə bozdur. Çiçəkləri çəhrayı-ağ rənglidir, 2-4 ədəd sallaq salхımlarda yеrləşir. May-iyun ayında çiçəkləyir, mеyvələri avqust ayında yеtişir. Mеyvələri alqırmızı, diamеtri 1 sm-ə qədərdir. Mеyvələri payızın aхırına qədər ağacda qalır. Toхum və qələmlə çoхalır.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

İşıqsеvən, quraqlığa və istiyə davamlı bitkidir, günəşli yеrlərdə bitir. Torpağa az tələbkardır, əhəngli torpaqlarda yaхşı inkişaf еdir. Qışa yüksək davamlılığı ilə fərqlənir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Yaşıllaşdırmada dеkorativ qrupların və canlı hasarların yaradılmasında istifadə еdilir. Mədəni şəraitdə 1656-cı ildən bеcərilir. Yaşıllaşdırmada gеniş istifadə olunur.

Yarpaq[redaktə | əsas redaktə]

Yarpaqlarının uzunluğu (0,8) 1-4 (6) sm-dir, yumurtaşəkilli-dəyirmii və yaellipsşəkillidir, tamkənarlıdır, üst tərəfdən tündyaşıl,tutqun, seyrək basıq-tüklüdür və yaçılpaqdır, alt tərəfdən boz və ya ağ-keçə tüklüdür; saplaq qısadır, uzunluğu 1-4 mm-dir.

Çiçək[redaktə | əsas redaktə]

Salxımları 1-3 (5)-çox vaxt 2 çiçəklidir, əyiləndir, adətən yarpaqlardan qısa olur.Çiçəkləməsi adətən iyun ayına təsadüf edir.

Meyvə[redaktə | əsas redaktə]

Yetişmiş meyvələri qırmızı rəngdədir, şarşəkilli və ya əksinəyumurtaşəkillidir, uzunluğu 7-11 mm-dir, (2) 3-4 çəyirdəklidir və uc hissədə tüklüdür.Meyvələməsi adətən avqust ayına təsadüf edir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Böyük Qafqaz(BQ) Quba, BQ şərq, BQ qərb, Kiçik Qqafqaz(KQ) şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Naxçıvan. dağları, Lənkəran dağları. Yuxarı dağ vəhündürlüyü 2200 m-ə qədər olan subalp qurşağında, bəzən orta və aşağı dağqurşaqlarında; bəzi yerlərdə alp qurşağının aşağı zolağına keçir.

Yaşayış mühiti[redaktə | əsas redaktə]

Daşlı qayalı yamaclarda, işıqlı meşələrdə meşənin yuxarı kənarında, kollar arasında rast gəlinir.

Məlumat mənbəsi[redaktə | əsas redaktə]

  1. Tofiq Məmmədov (botanik) "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018. http://dendrologiya.az/?page_id=112
  2. Azərbaycanın ağac və kolları. Bakı: Azərb.SSR EA-nın nəşriyyatı, 1964, 220 s.
  3. Əsgərov A.M. Azərbaycanın ali bitkiləri.Azərbaycanın florasının konspekti II cild. Bakı: Elm, 2006,283 s.
  4. Talıbov T.H.,İbrahimov Ə.Ş.Naxçıvan Muxtar Respublikası florasının taksonomik spektri. Naxçıvan:Əcəmi,2008,350s.
  5. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1939, т.1.401с.
  6. Гроссгейм А.А. Флора Кавказа. Баку: Аз. ФАН, 1962 т.6.378с.
  7. Дерувья и кустарники СССР.М.Л.: АН СССР, 1960 Т.5.543с.
  8. "Abşeronun ağac və kolları".Bakı: "Elm və təhsil", 2010.
  9. "Azərbaycan Dendroflorası IV cild": Bakı: "Elm"-2018.
    1. "Eldar Şükürov.İsmayıllı rayonu meşə bitkilərinin bələdçi kitabı,Bakı 2016"