Tamkənaryarpaq dovşanalması

Tamkənaryarpaq dovşanalması
Tamkənaryarpaq dovşanalması
Elmi təsnifat
	Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Fabidlər Dəstə: Gülçiçəklilər Fəsilə: Gülçiçəyikimilər Yarımfəsilə: Gavalıkimilər Triba: Almakimilər Yarımtriba: Almakimilər Cins: Dovşanalması Növ: Tamkənaryarpaq dovşanalması
Beynəlxalq elmi adı
	Cotoneaster integerrimus Medik., 1793;
ITIS	565611
NCBI	690321

Tamkənaryarpaq dovşanalması (lat. Cotoneaster integerrimus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü.

Arealı

Təbiətdə Baltikyanı ölkələrdən Şimali Qafqaza qədər olan ərazilərdə bitir.

Botaniki xarakteristikası

Düz dayanan, çox budaqlı, hündürlüyü 2 m-ə qədər olan, yumru çətirli, yarpağı tökülən koldur. Cavan zoğları tüklü olur, sonradan çılpaqlaşır. Yarpaqları uzunluğu 5 sm olub, enli-yumurtavari formadadır, üstü tünd yaşıl, parlaq, hamar, alt tərəfi isə bozdur. Çiçəkləri çəhrayı-ağ rənglidir, 2-4 ədəd sallaq salxımlarda yerləşir. May-iyun ayında çiçəkləyir, meyvələri avqust ayında yetişir. Meyvələri alqırmızı, diametri 1 sm-ə qədərdir. Meyvələri payızın axırına qədər ağacda qalır. Toxum və qələmlə çoxalır.

Ekologiyası

İşıqsevən, quraqlığa və istiyə davamlı bitkidir, günəşli yerlərdə bitir. Torpağa az tələbkardır, əhəngli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Qışa yüksək davamlılığı ilə fərqlənir.

İstifadəsi

Yaşıllaşdırmada dekorativ qrupların və canlı hasarların yaradılmasında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1656-cı ildən becərilir. Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.

Azərbaycanda yayılması

Böyük Qafqaz (BQ) Quba, BQ şərq, BQ qərb, Kiçik Qafqaz (KQ) şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Naxçıvan dağları, Lənkəran dağları. Yuxarı dağ vəhündürlüyü 2200 m-ə qədər olan subalp qurşağında, bəzən orta və aşağı dağ qurşaqlarında; bəzi yerlərdə alp qurşağının aşağı zolağına keçir.

Yaşayış mühiti

Daşlı qayalı yamaclarda, işıqlı meşələrdə meşənin yuxarı kənarında, kollar arasında rast gəlinir.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

Mespilus integerrima (Medik.) Buch.-Ham. ex D.Don

Heterotipik sinonimləri

Cotoneaster canescens Vestergr. ex B.Hylmö
Cotoneaster cotoneaster (L.) H.Karst.
Cotoneaster cotoneaster subvar. borealis (Dippel) Asch. & Graebn.
Cotoneaster cotoneaster subvar. depressus (Fr.) Asch. & Graebn.
Cotoneaster cotoneaster subvar. intermedius (Regel) Asch. & Graebn.
Cotoneaster cotoneaster subvar. leucocarpus (M.Roem.) Asch. & Graebn.
Cotoneaster estiensis J.Fryer & B.Hylmö
Cotoneaster gilgitensis G.Klotz
Cotoneaster humilis Dunn
Cotoneaster integerrimus var. erythrocarpus (Bunge) Krylov
Cotoneaster integerrimus f. fructo-nigro Medik.
Cotoneaster integerrimus f. fructo-rubro Medik.
Cotoneaster integerrimus var. intermedius (Regel) C.K.Schneid.
Cotoneaster integerrimus var. leucocarpus (M.Roem.) C.K.Schneid.
Cotoneaster integerrimus subsp. masclansii J.M.Monts. & Romo
Cotoneaster integerrimus var. masclansii (J.M.Monts. & Romo) Rivas Mart. & M.J.Costa
Cotoneaster integerrimus var. parvifrons Borbás
Cotoneaster integerrimus var. prostratus Sennen
Cotoneaster integerrimus var. pyrenaicus (Gand.) Rivas Mart. & M.J.Costa
Cotoneaster integerrimus var. typicus C.K.Schneid.
Cotoneaster integerrimus var. vulgaris (Lindl.) Fiori
Cotoneaster intermedius Medik. ex Trautv.
Cotoneaster juranus Gand.
Cotoneaster kaganensis G.Klotz
Cotoneaster kullensis B.Hylmö
Cotoneaster mamajevii Knjaz.
Cotoneaster mathonetii Gand.
Cotoneaster obtusisepalus Gand.
Cotoneaster pyrenaicus Gand.
Cotoneaster scandinavicus B.Hylmö
Cotoneaster suboblongus Gand.
Cotoneaster vulgaris Lindl.
Cotoneaster vulgaris var. borealis Dippel
Cotoneaster vulgaris var. depressus (Fr.) DC.
Cotoneaster vulgaris var. erythrocarpus Bunge
Cotoneaster vulgaris var. glaber Vis.
Cotoneaster vulgaris var. intermedius Regel
Cotoneaster vulgaris var. leucocarpus M.Roem.
Cotoneaster vulgaris var. luteus Fr.
Cotoneaster vulgaris var. macrophyllus Vacc.
Cotoneaster vulgaris var. microphyllus Vacc.
Cotoneaster vulgaris var. minutifolius Zabel
Cotoneaster vulgaris var. oxyphyllus Zabel
Cotoneaster vulgaris var. typicus Regel
Crataegus cotoneaster (L.) Borkh.
Gymnopyrenium vulgare (Lindl.) Dulac
Mespilus cotoneaster L.
Mespilus cotoneaster var. depressa Fr.
Mespilus cotoneaster var. lutea Wahlenb.
Ostinia cotoneaster (L.) Clairv.
Pyrus cotoneaster (L.) Moench
Pyrus estiensis (J.Fryer & B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus gotlandica M.F.Fay & Christenh.
Pyrus humilis (Dunn) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus jurana (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus kaganensis (G.Klotz) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus kullensis (B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus mamajevii (Knjaz.) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus obtusisepala (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus pyrenaica (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
Pyrus scandinavica (B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.

İstinadlar

Həmçinin bax