Tapdıq Əmrə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Tapdıq Əmrə
Şəkil yoxdur.jpg
Doğum tarixi:

(-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)

Doğum yeri: Xorasan
Vəfat tarixi:

(-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)

Tapdıq Əmrə — mutasavvıf bəktaşi dervişi. Yunus Əmrənin mürşidi.

Şəxsiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Tapdıq Əmrə, Xorasanlıdır. Cengiz təzyiqi sıralarından Anadoluya gəlmişdir. 1210-1215-ci illər arasında doğulduğu sanılmaqdadır. Hacı Bəktaş Vəlinin xəlifəsidir. Hacı Bəktaş Vəli, Yunus Əmrəni yetişdirmə işini Tapdıq Əmrəyə buraxar. Tapdıqlılar; Tapdıq Əmrə adlı türkmen atasının ətrafında yaranan kütlələrdə bir araya gəlirdilər. Tapdıq Əmrəden etibarən Anadoluda bir "Tapdıqlılar" birliyinin varlığına rast gəlinir. Tapdıq Əmrə dərgahına qırx il odun daşıyan dərviş Yunus; onların yetişdirdiyi ən böyük ozan olaraq qarşımıza çıxmaqdadır.

Tapdıq Əmrənin məzarı; Ankara ili, Nallıhan mahalı, Emre Sultan kəndindədir. Bununla birlikdə Karaman ilinin şəhər mərkəzində olan Yunus Əmrə Məscidinin bağçasında Yunus Əmrənin və Tapdıq Əmrənin məzarları vardır. Məzarların gerçək yeri müəyyən olmamaqla birlikdə tarix araşdırmaçıları Karaman və Eskişehir ehtimallarının yüksək olduğunu düşünməkdədir.

Adının mənası[redaktə | əsas redaktə]

Tapdıq sözcüyü, İslam əvvəli türk birliklərində də var olan bir addır. Tapdıq, türk və altay mifologiyasında iştirak edən qəhrəmandır. Tapduq (Taptuq, Taptık, Tapdık) da deyilir. Şər varlıqları təmizləmək üçün göydən yerə endiyinə inanılan əfsanə qəhrəmanıdır. Bir çox görüşə görə Yunus Əmrənin şeyxi olan Tapdıq Əmrənin adının buradan gəlir olması ehtimal edilir. Hətta bəzi tədqiqatçılar tərəfindən, Tapdıq Əmrənin tarixi bir şəxsiyyət olmadığı, bu köhnə əfsanə qəhrəmanının Yunus Əmrənin həyat əhvalatına xalq mədəniyyəti və ictimai yaddaş tərəfindən uyğunlaşdırıldığı irəli sürülür. Cəlal Bəydili'ne görə Tapdıq adının mənası "təsadüfən tapılmış" (Anadolu türkcəsində "tapınmaq" və "tapmaq" sözleri ise ibadət etmək mənasını verər) deməkdir və ilahi bir güc tərəfindən göndərilərək tapılan uşaq motifiyle əlaqəlidir. Əmrə sözünün isə İmrə anlayışı ilə əlaqəli olduğu qəbul edilməkdədir. Amramaq/Əmrəmek/İmrəmek aşiq olmaq deməkdir və Əmrə sözü də aşiq mənası daşıyır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Türk Əfsanə Sözlüyü, Dəniz Qaraqurd, Türkiyə, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)  (türk.)
  • Büyük Larousse, Milliyet Gazetesi Yayınları, Cilt-7, "Emre"  (türk.)
  • Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi  (türk.)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]