Teodor Balsamon
| Teodor Balsamon | |
|---|---|
| Doğum tarixi | təq. 1140[1] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | ən tezi 1195[2] |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | xristian din xadimi[d], yazıçı |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Teodor Balsamon (təq. 1140[1], Konstantinopol[2] – ən tezi 1195[2], Konstantinopol; yun. Θεόδωρος Βαλσαμῶν) — Şərq Pravoslav Kilsəsinin kilsə hüquqşünası (kanonisti) və XII əsrdə Antakiya Yunan Pravoslav Patriarxı olmuşdur.[3]
Həyatı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Teodor Balsamon XII əsrin ikinci yarısında Konstantinopolda anadan olmuş və 1195-ci ildən sonra orada vəfat etmişdir. O, 1193-cü ildə Konstantinopolda yaşamağa davam etməsinə baxmayaraq Antakiya patriarxı seçilmişdir.[3]
Balsamonun ən mühüm əsəri "Sxoliya" (yun. Σχόλια) (1170) adlanır. Bu əsər, İmperator I Manuil və Patriarx III Mixailin sifarişi ilə hazırlanmış, Şərq Pravoslav kilsə və imperiya qanunları ilə fərmanlarını əhatə edən Fotinin "Nomokanon"u üzərinə yazılmış geniş bir şərh kitabıdır.[4] Balsamon "Sxoliya" əsərində mövcud qanunların tətbiqində israrlı olmuş, kilsə qanunları (kanonlar) ilə dünyəvi qanunlar arasındakı əlaqəni təhlil etmiş və əvvəlki hüquqi nizamlamalara üstünlük vermişdir.
Balsamon, həmçinin kilsə fərmanlarından ibarət bir məcmu (Sintaqma (ing. Syntagma)) tərtib etmiş və əksəriyyəti 1054-cü il kilsə parçalanmasından sonra Şərq və Qərb kilsələri arasında davam edən teoloji və hüquqi mübahisələrə həsr olunmuş digər əsərlər də qələmə almışdır. Onun məktublarından ikisi nəşr edilmişdir: onlardan biri oruc, digəri isə yeni başlayanların monastırlara qəbulu məsələləri ilə əlaqədardır.[3]
Töhfələri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Teodor Balsamonun əsas irsi, erkən Bizans siyasi və teoloji tarixinə dair bir çox naməlum mənbə və sənədlər haqqındakı məlumatları hifz edib saxlamasıdır. Şərq Pravoslav kilsə hüququ sahəsində tədqiqat aparanlar onun şərhlərindən bu gün də aktiv şəkildə yararlanırlar. Teodor, həmçinin digər şərq ənənələrini rədd edərək Bizans üsulunu mənimsəmək məqsədilə Antakiya Kilsəsindəki liturgik (ayini) ritualları standartlaşdırmışdır.
Biblioqrafiya
[redaktə | vikimətni redaktə et]Balsamonun "Sxoliya" (ing. Scholia) əsəri ilk dəfə Gentsian Erve tərəfindən Parisdə (1561) və Bazeldə (1562) latın dilində, daha sonra isə Parisdə (1615) və Bazeldə (1620) yunan və latın dillərində paralel olaraq nəşr edilmişdir. Bu mətni həmçinin Bevericin "Pandecta Canonum" (Oksford, 1672) əsərində də tapmaq mümkündür. 1852-ci ildən 1860-cı ilə qədər Ralli və Potli Afinada Balsamonun şərhlərini ehtiva edən Yunan kilsə hüququ mənbələri məcmusunu yayımlamışdır. Min isə bu şərhləri özünün "Patrologia Graeca" seriyasında nəşr etmişdir.
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et]- 1 2 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
- 1 2 3 4 Istituto dell'Enciclopedia Italiana Enciclopedia on line (it.).
- 1 2 3 "Catholic Encyclopedia (1913)/Theodore Balsamon" (ingilis). 16 mart 2012 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ Dennis, George T. "The Orthodox Church in the Byzantine Empire. By J. M. Hussey. Oxford History of the Christian Church. Oxford: Clarendon Press, 1986. xx + 408 pp. $59.00". Church History. 55 (4). dekabr 1986: 510–511. doi:10.2307/3166378. ISSN 0009-6407.