Teymur bəy Muradxanov

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Teymur bəy Qasım bəy oğlu Muradxanov (1857-?) — xalq qəhrəmanı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qasım bəyin üçüncü oglu Teymur bəy 1857-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra məktəbdə oxumuşdu. Ailəsi ilə bərabər Tərtərə köçmüşdü. Xırda ticarətlə, alqı-satqı ilə dolanırdı.

Teymur bəy qardaşı Məşədi Rüstəm bəy, qohumları Məşədi Dadaş bəy, Məşədi Şükür bəy Difai (təşkilat)nin üzvüləri idilər. Onlar birlikdə ermənilərə qarşı vuruşurdular.

Şuşa şəhərində ilk erməni daşnak silahlılarının təcavüzünə məruz qalan Şuşa şəhərinin küçələrinin çıraqlarını yandıran Kərbəlayi Məhəmmədhüseyn olmuşdur. Səhər tezdən küçələrin çıraqlarını söndürərkən, “Şahlıq” körpüsü yanında fənər nərdivanından yerə düşərkən üç erməni Kərbəlayi Məhəmmədhüseynə bir neçə yerdən ölümcül zərbə vurmuşlar. Kərbəlayi Məhəmmədhüseynin ölümündən bir az sonra Şuşa realnı məktəbinin təmirini edən on səkkiz iranlı fəhlənin qaldıqları evin sahibi onları erməni silahlılarına təhvil verir. Onlardan ancaq biri erməni ev sahibinin sözlərinə aldanmayıb aradan qaçıb canını qurtara bilmişdi. Yerdə qalan on yeddi nəfərini erməni daşnakları başlarına iri mismarlar calıb əzmişlər. Şuşa əhli ermənilərin bu vəhşiliyndən daha da qəzəblənmişlər. Türk-müsəlmanlar iranlı fəhlələrin cəsədlərini çıxarıb gətirib Cıdır düzündə dəfn etmişlər.

1905-ci ilin avqust ayının 16-21-də Şuşada erməni silahlılarının təcavüzü nəticəsində türk-müsəlman əhalisi müdafiə olunmaq üçün silaha sarılmışdır. Avqust ayının 16-da erməni daşnak silahlıları üç istiqamətdə Şuşanın türk-müsəlman əhalisi üzərinə hücuma keçdilər. Ermənilərin 1-ci dəstəsi Yuxarı Xəlfəli qapısına, 2-ci dəstəsi Meydana, 3-cü dəstəsi Köçərli məhəlləsinə hücum etdilər. Qalan ermənilər isə əvvəldən qazılmış səngərlərə girdilər. Ermənilər Köçərli məhəlləsində beş nəfəri, doxsan yaşlı Abbas bəyi, onun oğlu və qardaşı oğlunu, Nuşirəvan adlı bir gənci gəlini ilə birlikdə öldürüb evlərinə od vurdular. Ermənilər köçərli məhəlləsində on beşə qədər müsəlman evini qarət edib yandırdılar.

Ermənilər Xəlfəli qapısında on evə hücum edərək yandırdılar. Ev sakinlərindən üç nəfər öldürüldü, qalanları qaçıb canlarını qurtardılar. Erməni silahlılarına qoşulan erməni tacirləri öz dükanlarını bağlayır, əllərinə silah alaraq türk-müsəlmanların dükanlarını gülləboran edirdilər. Bazarda on beşə qədər müsəlman dükanı var idi. Erməni silahlıları müsəlman dükanlarının qapılarını açaraq içəridəki müsəlmanları öldürür, mal-dövlətlərini isə qarət edirdilər. Şuşanın türk-müsəlman əhalisi şəhərin strateji və döyüş üçün əlverişli yerlərində altı müdafiə və hücum səngərləri qurmuşdular. Döyüş başlayanda ermənilər məhkəmə və duma divanxanasını yandırdılar. Avqust ayının 17-də “Difai” partiyasının rəhbərliyi altında yaxşı təşkil olunmuş müdafiə və hücumdan sonra ermənilər xeyli itki verərək geri çəkilməyə məcbur oldular.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]