Tikanlı kəvər

Tikanlı kəvər
Elmi təsnifat
Domen: Eukariotlar Klad: Diaphoretickes Ranqsız: Arxeplastidlər Aləm: Bitkilər Klad: Streptofitlər Klad: Ali bitkilər Klad: Çoxsporlu bitkilər Klad: Borulu bitkilər Klad: Toxumlu bitkilər Klad: Çiçəkli bitkilər Klad: Evdikotlar Klad: Bazal evdikotlar Klad: Superrozidlər Klad: Rozidlər Klad: Malvidlər Dəstə: Kələmçiçəklilər Fəsilə: Kəvərkimilər Cins: Kəvər Növ: Tikanlı kəvər
Beynəlxalq elmi adı
Capparis spinosa L., 1753
Şəkil axtarışı ITIS   505885 NCBI   65558 EOL   590839

Tikanlı kəvər (lat. Capparis spinosa) — bitkilər aləminin kələmçiçəklilər dəstəsinin kəvərkimilər fəsiləsinin kəvər cinsinə aid bitki növü.

Arealı

Yabanı halda Aralıq dənizi sahillərində, Cənubi Avropada, Qafqazda, Orta Asiyada, Pakistanda və Hindistanda yayılmışdır.

Botaniki xarakteristikası

Çoxillik yarımkol bitkidir. Oduncaqlı əsas gövdədən hər tərəfə sürünən, uzunluğu 2 m-dək olan budaqları çıxır. Çoxsaylı kiçik yarpaqlarıyumru və ya ellipsvari formalı, ucu biz, qısa saplaqda yerləşir, saplaqların bünövrəsində iynə kimi yalançı zoğları vardır. Çiçəkləri tək, iri (diametri 5-8 sm), ağ bəzən sarımtıl və ya çəhrayı çalarlıdır. May-iyunda, bəzən iki dəfə (sentyabr-oktyabrda)çiçəkləyir. Meyvələri uzunsov-oval, ətli, giləmeyvə şəkilli, uzunluğu 2 sm-dək, yaşıl rənglidir. Yetişdikdə içəri tərəfdən çoxsaylı, qonur toxumları, burulan dörd laylarla açılır. Kökü qalın, güclüdür.

Ekologiyası

Yaxşı drenajlı, günəşli yerdə, pH 6, 3-8, 3 olan quru torpaqlarda bitir. Qışda temperaturu +10 °C-dən aşaği olmayan rayonlarda becərilməsi məsləhətdir.

Azərbaycanda yayılması

Azərbaycanda tikanlı kəvər ancaq yabanı növü halda yayılmışdır. Böyük və Kiçik Qafqazda, Abşeronda, Şamaxıda, Naxçıvanda, Sumqayıtda, Xızıda və s. rayonlarda bitir.

İstifadəsi

Qabığının həlimi iştaha artıran və mədənin fəaliyyətini yaxşılaşdıran ədviyyat kimi istifadə edilir. Köklərin hər qabığı diş ağrısında çeynənir və irinli yaralarda istifadə olunur. Kaperslərin meyvələrində steroid saponinlər, alkaloidlər, karbohidratlar (32,9%), askorbin turşusu (150 mq %-dək) və yağ (3,75%);küklərin qabığında-staxidrin alkaloidi vardır.

Sinonimləri

Homotipik sinonimləri

• Capparis vulgaris Gruvez

Heterotipik sinonimləri

• Capparis vulgaris acutifolia Gruvez
• Capparis vulgaris inermis Gruvez

Yarımnövləri

• Capparis spinosa subsp. aegyptia (Lam.) Kit Tan & Runemark
• Capparis spinosa var. atlantica (Inocencio, D.Rivera, Obón & Alcaraz) Fici
• Capparis spinosa var. canescens Coss.
• Capparis spinosa subsp. cordifolia (Lam.) Fici
• Capparis spinosa var. herbacea (Willd.) Fici
• Capparis spinosa var. mucronifolia (Boiss.) Hedge & Lamond ex R.R.Stewart
• Capparis spinosa var. myrtifolia (Inocencio, D.Rivera, Obón & Alcaraz) Fici
• Capparis spinosa var. ovata (Desf.) Sm.
• Capparis spinosa subsp. parviflora (Boiss.) Ahmadi, H.Saeidi & Mirtadz.
• Capparis spinosa subsp. rupestris (Sm.) Nyman
• Capparis spinosa subsp. spinosa