Tiliqul limanı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tiliqul limanı
ukr. Тилігульський лиман
Tiligul Liman Kalinovka.jpg
Ümumi məlumatlar
Mütləq hündürlüyü 0,4 m
Eni 2,5 km
Uzunluğu 80 km
Sahəsi
  • 135 km²
Həcmi 170 km³
Dərin yeri 19 m
Yerləşməsi
46°51′20″ şm. e. 31°05′58″ ş. u.
Ölkə Ukrayna Ukrayna
Tiliqul limanı xəritədə
Tiliqul limanı
Tiliqul limanı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tiliqul limanı (ukr. Тилігульський лиман) — Ukraynanın OdessaNikolayev vilayətləri ərazisində, Qara dənizin sahilində yerləşən estuari. Limanın uzunluğu 80 km, eni 0,2–3,5 km, maksimal dərinliyi 19 m təşkil edir. Limanın sahəsi 170 km²-dir. Dənizdən eni 4 km, uzunluğu 7 km təşkil edən bərzəxlə ayrılır. 27 dekabr 2017-ci ildən liman dənizlə kiçik dayazlıqla birləşir. Limana Tilikul çayı tökülür. Limanın sağ və solunda iki təbiət lanşaft parkı yerləşir. Tiliqul limanı Ramsar Konvensiyasının su-bataqlıq zonasına daxil ərazi olaraq qorunur.

Adının mənası[redaktə | əsas redaktə]

Limanın adı türk sözü olub «Dəli göl» mənasını verir. Türklər limana bu adı orada müşahidə edilən güçlü küləklər səbəbindən vermişlər. Küləklər əsasən cənubdan şimala və ya əksinə əsir.

Limanın tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Tiliqul limanı iqlim dəyişikliyi sayəsində meydana gəlmişdir. Belə ki bir zamanlar çayın mənsəbi olan ərazi çayda sululuğun azalması ilə limana çevrilmişdir. İllər keçdikcə isə gölün suyu şorlaşmışdır. 2017-ci ilin sonunda aparılan araşdırmalara görə suyunun duzluğu hər litrə 30 promildir. Limanı dənizdən ayıran qumluq artıq 4 km enə 7 km uzunluğa sahibdir.

Hazırda liman köçəri quşların əsas dayançaqlarından biridir. Bu səbəbdən yasaqlıq elan edilmişdir.

XX əsrin ortalarında limanı Qara dənizlə birləşdirən kanal qazılmışdır[1]. Kanalın mənsəbi daim təmizlənilirdi.

Yeni hidrotexniki layihə 2016-2017-ci illərdə gercəkləşdirilməyə başlanılmışdır. Bu limanın qurumaqdan qorunması məqsədi ilə atılmışdır. 27 dekabr 2017-ci ildə limana dəniz suyu axmağa başlamışdır.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. — Т. 6. Украина и Молдавия. Вып. 1. Западная Украина и Молдавия (без бассейна р. Днестра). — Л., Гидрометеоиздат, 1978. — 258—261, 490 с.
  • АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЛИМАНОВ СЕВЕРО-ЗАПАДНОГО ПРИЧЕРНОМОРЬЯ (монография):http://lagoons.biologiaatua.net/wp-content/uploads/downloads/2013/06/2011-book-115.pdf

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]