Tixama

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Tixama
Tihamah.png
23°15′17″N 38°52′19″E / 23.2546°N 38.8719°E / 23.2546; 38.8719Koordinatlar: 23°15′17″N 38°52′19″E / 23.2546°N 38.8719°E / 23.2546; 38.8719
Ölkə Flag of Saudi Arabia.svg Səudiyyə Ərəbistanı
Tixama (Səudiyyə Ərəbistanı)
Tixama
Commons-logo.svg Tixama Commonsda
.
.

Тixama (ərəb تهامة‎‎) — qumlardan ibarət olan və Ərəbistan yarımadasının qərb, cənub-qərb sahillərini əhatə edən səhra. Səhra Qırmızı dəniz və Hiçaz, Asir dağları arasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Səudiyyə ƏrəbistanıYəmən ərazisində yerləşir. Sahilboyu səhranın eni 5–70 km arasında dəyişir. Çayları şərqdən qərbə axır. Yağıntəlarla qidalanırlar. Daimi axara malik deyillər.

İqlimi turopikdir. İl ərzində 30 mm yağıntı düşür. Şimalda yağıntının miqdarı 150 mm qədər qalxır. İllik orta temperatur 22-24 °С, ən isti ay iyuldur. Maksimum temperatur 30 °C keçir. Qum fırtınaları müşahidə edilir. Sahilə yaxınlıq və şərqdən dağlarla əhatələnməsi ərazisində havanın rütubətini yüksəldir. Bu hall tənəffüsü olduqca cətinləşdirir.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

XVII əsrdə hollandlar və ingilislər Moxedə kofe faktoriyası təşkil edirlər, fransızlar və portuqallar isə Tixamada zorla möhkəmlənmək istəyirdilər. 1798-1801 il ingilis ekspedisiyası başda general Uilson olmaqla əraziyə yönəlmişdir. O, imamla razılığa gəlmək niyyətində idi. Hədəf Yəmən ərazisində ingilis qüvvələrinin yerləşdirilməsi olmuşdur. Avropa ekspansiyası Yəmən feodallarə arasında separatçılıq meyllərini artırırdı[1]

XIX əsrin əvvələrində Yəmənin sahil rayonları vahhabilərin hücumuna məruz qalmışdır. 1818-ci ildə isə imamət Tixamanı itirmişdir. Birinci Dünya müharibəsi zamanı ingilislər Kamaran adası və Txamanı işgal etmişdir. 1919-ci ildə Yəhya ben Muhammed Həmid-ad-Din özünü kral elan edərək Türkiyəyə olan vassal asıllığından imtina edir. Yəhyanın dövləti dağlıq əraziləri əhatə edirdi. Bura Yəmən qəbilələrinin birləşdirmə hərəkatının mərkəzi rolunu oynayırdı.

1921-ci ildə Xodeyda şəhəri ingilislər tərəfindən Asir əmirliyinə verilir. Bu hadisə 1918-28 illər ingilis-yəmən konflikti nəticəsində baş vermişdir. Nəticədə Dağlıq Yəmən blokadaya alınmışdır. Cənub rayonları ingilislər və yənlilər arasında toqquşma meydanı olmuşdur. 1925-ci ildə kral Yəhya Xdeyda şəhəri azad edilir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]