Məzmuna keç

Toşihide Maskaua

Vikipediya, azad ensiklopediya
Toşihide Maskaua
yap. 益川 敏英
Doğum tarixi 7 fevral 1940(1940-02-07)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 23 iyul 2021(2021-07-23)[3][4] (81 yaşında)
Vəfat yeri
Vəfat səbəbi xərçəng xəstəliyi
Elm sahəsi hissəciklər fizikası
Elmi dərəcəsi
  • elmlər doktoru[d]
İş yerləri
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları "Mədəniyyət" ordeni — 2008
Fizika üzrə Nobel mükafatı — 2008
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Toşihide Maskaua (7 fevral 1940[1][2][…], Naqoya – 23 iyul 2021[3][4], Kioto) — yapon fiziki, hissəciklər fizikası sahəsindəki işi ilə tanınan alim.[6][7][8][9][10] 2008-ci ildə Fizika üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.

Həyat yolu

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Toşihide Maskaua 7 fevral 1940-cı ildə Yaponiyanın Ayçi əyalətinin Naqoya şəhərində anadan olmuşdur.

1958-ci ildə Naqoya Universitetinə daxil olmuş, 1962-ci ildə oranı bitirmiş və burada Seyti Sakatanın qrupunda elementar hissəciklər nəzəriyyəsi üzərində işləməyə başlamışdır. 1967-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək daha üç il universitetdə elmi işçi olaraq qalmışdır. Məhz bu zaman o, Naqoya Universitetində aspirant olan Makoto Kobayaşi ilə tanış olmuşdur. 1970-ci ildə Maskaua Kiotodakı Kioto Universitetində dosent vəzifəsinə təyin edilmiş və M.Kobayaşi 1972-ci ilin aprelində onunla işləməyə başladı. Həmin ilin yayında onlar zəif qarşılıqlı təsirlər nəzəriyyəsində CP-simmetriya qırılmasının mənşəyi haqqında bərabər məqalə hazırlamışdırlar. Onlar bu məqalədə göstərmişdilər ki, bu  üçüncü nəsil kvarkların mövcudluğunu fərz etməklə izah edilə bilər. Onların 1973-cü ilin fevral ayında nəşr olunan "Zəif qarşılıqlı əlaqənin yenidən normallaşdırıla bilən nəzəriyyəsində CP-simmetriya pozuntusu"[11] adlı məqaləsi əvvəlcə diqqəti az cəlb etmişdir. Yalnız dörd il sonra, dördüncü kvark (b-kvark) və beşinci leptonun kəşfindən sonra yapon alimlərinin fikirləri lazımi diqqəti cəlb etmişdir. Həmin nəşrdə kvarkların qarışmasının parametrlərini təyin edən Kabibbo-Kobayaşi-Maskaua matrisi təqdim edilmişdir. Bu iş hazırda yüksək enerji fizikasında ən çox istinad edilən məqalələrdən biridir.[12]

Zəif qarşılıqlı təsirlər nəzəriyyəsində CP-simmetriya pozuntusunu öyrənməklə yanaşı, Maskaua hissəciklər fizikasının müxtəlif problemlərinə mühüm nəticələr vermişdir: o, yenidən normallaşdırıla bilən ölçü nəzəriyyəsində xiral simmetriyanın qırılmasını öyrənmiş, supersimmetrik qeyri-xətti nəzəriyyələri və sistemlərin sıxılma xassələrini tədqiq etmişdir. Onun işi mürəkkəb riyazi aparatın yüksək səviyyədə istifadəsi ilə seçilmişdir.

2008-ci ildə "Təbiətdə ən azı üç kvark ailəsinin mövcudluğunu təxmin edən simmetriya qırılmasının mənşəyini kəşf etdiklərinə görə" Makoto Kobayaşi ilə bərabər fizika üzrə Nobel mükafatı almışdır.

Mükafatları

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ 1 2 nobelprize.org (ing.). Nobel Foundation.
  2. ↑ 1 2 Toshihide Maskawa // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.).
  3. ↑ 1 2 https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/fr/news/313544/.
  4. ↑ 1 2 https://physicsworld.com/a/japanese-nobel-prize-winning-particle-physicist-toshihide-maskawa-dies-aged-81/.
  5. ↑ https://web.archive.org/web/20110322210637/http://www.japan-acad.go.jp/en/members/4/maskawa_toshihide.html.
  6. ↑ nobelprize.org (англ.) — Nobel Foundation.
  7. ↑ Toshihide Maskawa // Brockhaus Enzyklopädie (нем.)
  8. ↑ "Arxivlənmiş surət". 1 avqust 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 avqust 2025.
  9. ↑ https://physicsworld.com/a/japanese-nobel-prize-winning-particle-physicist-toshihide-maskawa-dies-aged-81/
  10. ↑ Obituary. Дата обращения: 29 июля 2021. Архивировано 29 июля 2021 года.
  11. ↑ Kobayashi M., Maskawa T. CP Violation in the Renormalizable Theory of Weak Interaction (англ.) // Progress of Theoretical Physics[англ.] : journal. — 1973. — Vol. 49, no. 2. — P. 652—657. — doi:10.1143/PTP.49.652. Архивировано 3 февраля 2012 года. Архивированная копия. Дата обращения: 5 ноября 2017. Архивировано 3 февраля 2012 года.
  12. ↑ Top Cited Articles of All Time (2007 edition). Дата обращения: 7 октября 2008. Архивировано 4 июня 2011 года.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Toşihide_Maskaua&oldid=8389510"