Trans Adriatik Boru Xətti

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Trans-Adriatik Boru Kəməri səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search

Trans Adriatik Boru Xətti
Trans Adriatic Pipeline.png
Gota03.svg Təbii qaz
Ölkələr Türkiyə Türkiyə
Yunanıstan Yunanıstan
Albaniya Albaniya
İtaliya İtaliya

Tikilmə ili2016 (başlanılıb)
İstismarı2020
Tərəfdaşlar:BP (20%)
SOCAR (20%)
Snam (20%)
Fluxys (19%)
Enagás (16%)
Axpo (5%)[1]
OperatoruTrans Adriatic Pipeline AG
BaşlayırTürkiyə
Bitirİtaliya
Uzunluğu867 km
Diametri48
Ötürücülüyü10-20 milyard m³/il
Commons-logo.svg Trans Adriatik Boru Xətti Vikianbarda


Trans Adriatik Boru Xətti (alb. Gazsjellësi Trans-Adriatik, yun. Αδριατικός Αγωγός Φυσικού Αερίου, it. Gasdotto Trans-Adriatico) - Xəzərin Azərbaycan sektorundan təbii qazı Yunanıstandan Albaniya və Adriatik dənizindən keçərək İtaliyaya və daha sonra qərbi Avropaya nəql edəcək boru xətti proyektidir. Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin bir hissəsi olan TAP kəməri ilə "Şahdəniz-2" layihəsi çərçivəsində hasil olunan qazın ilkin olaraq ildə 10 mlrd. kubmetrinin Avropaya nəqli nəzərdə tutulur, bununla Avropada təxminən 7 milyon ailə enerji ilə təmin ediləcək. Bu boru kəməri Türkiyə-Yunanıstan sərhədində TANAP (Trans-Anadolu) boru kəmərinə qoşularaq Yunanıstan, AlbaniyaAdriatik dənizindən keçməklə İtaliyanın cənubuna qədər uzanacaq. 2019-cu il iyunun sonuna Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) üzrə işlərin 88,5%-i tamamlanıb.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Trans-Adriatik qaz kəməri layihəsi 2003-cü ildə İsveçrənin EGL Group (sonradan Axpo) enerji şirkəti tərəfindən elan edilib. Texniki-iqtisadi əsaslandırma 2006-cı ilin martında başa çatdırılmışdır. İki variant nəzərdən keçirildi: Bolqarıstandan, Makedoniya Respublikasından və Albaniyadan keçməklə Şimal marşrutu, həmçinin Yunanıstan və Albaniyadan keçməklə Cənub marşrutu nəzərdən keçirildi. 2007-ci ilin mart ayında boru kəməri üçün genişləndirilmiş baza layihələndirilməsi başa çatdırılmışdır[2].

"Şahdəniz" konsorsiumu iki il ərzində müxtəlif seçim variantlarını nəzərdən keçirdikdən sonra 2013-cü il iyunun 28-də TAP kəmərini seçdiyini rəsmən açıqlayıb. Boru kəmərinin ümumi uzunluğu 878 km-dir. Bunun da 550 km-i Yunanıstan ərazisini, 215 km-i Albaniyanı, 105 km-i Adriatik dənizini, 8 km-i isə Cənubi İtaliyanı əhatə edəcək. Boru kəmərinin ən yüksək nöqtəsi Albaniya dağlarında (1 800 m), ən aşağı hissəsi isə (-820 m) dənizin dibində olacaq.

2016-cı il mayın 17-də Yunanıstanın Saloniki şəhərində TAP-ın təməlqoyma mərasimi keçirilib. 4,5 milyard dollara başa gələcək olan boru kəməri ilə 2020-ci ildə Azərbaycan qazının Avropaya çatdırılacağı nəzərdə tutulur[3]. TAP Bolqarıstanın qaz ehtiyacının 33%-ni, Yunanıstanın 20%-ni, İtaliyanın isə, təxminən, 10,5%-ni qarşılayacaq.[4] BP, İtaliyanın SNAM və Azərbaycanın SOCAR şirkətləri hər biri 20 faiz hissə payı ilə layihənin əsas 3 investoru hesab olunur.

Etirazlar[redaktə | əsas redaktə]

İtaliyanın cənubundakı Leççe şəhərində minlərlə adam Azərbaycan qazının Avropaya nəqli üçün inşa edilən TAP qaz kəmərinə qarşı küçələrə çıxıb. İtaliyanın cənubunda zeytunlar bağından keçən TAP-a qarşı bu etirazın başında Beppe Grillonun başçılıq etdiyi “No TAP” ictimai komitəsi durur. Grillo Rusiya ilə sıx əlaqələrə malikdir. Boru kəmərinin çəkilən hissəsində zeytun ağacaları çıxardılaraq təhlükəsiz yerə köçürülüb. İtaliyada məşhur yazıçı-şair Erri De Luka Azərbaycan qazını Avropaya nəql edəcək TAP qaz kəmərinə qarşı sabotaja çağırıb. İtaliyanın Leççe və Melandunyo əyalətlərində vaxtarışı olaraq TAP kəmərinə qarşı etirazlar təşkil olunur, kəməri çəkən şirkətin ofisinə, texnikasına zərər vurulur.[5]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "About us". tap-ag.com. İstifadə tarixi: 22 March 2015.
  2. Natural gas pipeline through Adriatic achieves major milestone
  3. TAP layihəsi: Avropanın enerji təhlükəsizliyinə təsirlər
  4. TAP-ın 88,5%-i tamamlanıb
  5. İtalyan yazıçısı Azərbaycan qaz kəmərinə qarşı sabotaja çağırır

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]