Translyasiya (biologiya)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Protein translation.gif

Translyasiyatranskripsiya nəticəsində yaranan mRNT'lərdəki koda uyğun olaraq ribosomlarda reallaşdırılan polipeptit sintezi prosesidir.

Daha sonra meydana gələn amin turşusu zənciri və ya polipeptit uyğun bir şəkildə gətirilərək dözümlü bir zülal halına gəlir. Translasyon, zülal biosintezinin ilk mərhələsidir. 4 kodu (A, U, Q və T) olan DNT dilindəki mesajın 20 koda malik amin turşu dilinə çevrilməsindən ötrü Translyasya prosesi həyata keçir. Translyasya, ingilis terminologiyada "tərcümə" mənasını verən translation sözündən meydana gəlmişdir. Bu termin dilimizə Translyasya olaraq keçmişdir. Translyasya hüceyrənin sitoplazmasında reallaşır.

Sitoplazmada olan iki ribosom vahidi Translyasya əsnasında mRNT zəncirinin ucuna bağlanır. Ribosom üzərindəki bağlanma bölgələrində, mRNT'dəki əsas kodları nRNT'dəki tamamlayıcılar olan antikodonlara bağlayır. mRNT'dəki kodlara qarşılıq olan antikodu saxlayan nRNT'lərın ard-arda əlavə olunması əsnasında nRNT'nın ucuna bağlanmış olan amin turşuları bir-birinə bağlanaraq polipeptit zəncirini meydana gətirər.

Bir çox hallarda, ribosom / mRNT kompleksi Endoplazmik şəbəkənin pərdəsinə bağlanır və çıxarılan polipeptid, daha sonra vezikül ilə daşınması və hüceyrə xaricinə ifraz olunması üçün Endoplazmik şəbəkənin içinə buraxılır. Nəqliyyat RNT,ribosom RNT'sı kimi transkribsiya edilmiş bir çox RNT növü zülala translyasiya edilə bilməz.

Translyasiya dörd mərhələdə həyata keçir: fəallaşma, başlama, uzanma və sonlanma.

Fəallaşma zamanı, doğru amin turşusu doğru daşıyıcı RNT'yə kovalent olaraq bağlanır. Amin turşusu karboksil qrupundan, bir peptid bağı vasitəsilə nRNT'nin OH ucuna bağlanır. nRNT'yə bağlanmış amin turşusu varsa, bu nRNT'lər "yüklü" olaraq adlandırılır.

Polipeptid sonlanması ribosomun A bölgəsinə bir bitmə kodonunun (UAA, UAG və ya UGA) ilişmesiyle əlavə olunmasıyla olur. Heç bir nRNT bu kodu qəbul edə və bu koda bağlana bilməz. Bitmə kodu, ribosom / mRNT kompleksini ayırma istəyini bildirən sərbəst buraxıcı zülalın bağlanmasını təmin edər.

Bir çox antibiotik translyasyanin mane olma məqsədi ilə işləyir; bu antibiotiklərə anisomisin, sikloheksimit, klorafenikol, tetrasiklin, streptomisin, eritromisin, və puromisin daxildir. Prokariot ribosomlar quruluşu eukariot olanlardan fərqlidir, buna görə də antibiotiklər xüsusi olaraq bakteriya infeksiyalarını hədəf alıb, eukariot hüceyrələrinə bir zərər vermədən işləyə bilirlər.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Vikipediya Bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediya kömək edə bilərsiniz.
Əgər mümkündürsə, daha dəqiq bir şablondan istifadə edin.
Bu məqalə sonuncu dəfə Araz Yaquboglu tərəfindən redaktə olundu. 2 il əvvəl. (Yenilə)