Tromsö

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
şəhər
Tromsö
norv. Tromsø
Tromso Tromsø Norway tunliweb 02.jpg
Gerb
Gerb

69°40′00″ şm. e. 18°55′59″ ş. u.


Ölkə Norveç Norveç
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1252
Sahəsi
  • 2.566 km²
  • 2.521,3414153754 km²[2]
  • 5.287,9268388612 km²[2]
  • 2.766,5854234858 km²[2]
  • 1.631,5829594857 km²[2]
  • 48,114453243612 km²[2]
  • 43,679469291239 km²[2]
  • 3,959862775472 km²[2]
  • 112,71492287577 km²[2]
  • 635,83082274108 km²[2]
  • 27,054803037492 km²[2]
  • 12,743395538045 km²[2]
  • 1,479104588834 km²[2]
  • 4,181621798181 km²[2]
Mərkəzin hündürlüyü 20 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 239 611[1] nəfər nəfər
Sıxlığı 6,23 nəf./km²
tromso.kommune.no
Xəritəni göstər/gizlə
Tromsö xəritədə
Tromsö
Tromsö
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tromsö (norv. Tromsø [[Media:Tromso.ogg|[²trʊmsœ]]][3]) — Norveçdə şəhər və kommuna, Troms fülkesinin inzibati mərkəzi.

Tromsö bələdiyyəsi şəhər xaricində böyük bir ərazini əhatə edir. Tromsö, Norveçin ən çox məskunlaşdığı doqquzuncu şəhərdir. Şəhər mərkəzi, Arktik dairəsindən təxminən 400 km şimalda yerləşən Tromsö adasında (sahəsi 22 km²) yerləşir. Burada dünyanın ən şimal botanika bağları, pivə zavodu, futbol klubu və planetariyalar var.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Tromsö ərazisindəki yaşayış məskənləri son buzlaşma dövründən və Dəmir dövründən bəri mövcuddur[4][5]. Tromsödəki ilk kilsə 1252-ci ildə inşa edilmişdir. Orta əsr salnamələrində indiki Norveçin şimal-şərqini əhatə edən sahil torpaqlarından qorunmaq üçün qala adlandırılır.

Tromsö şəhər statusunu 1794-cü ildə almışdır. XIX əsrdə yepiskop kafedrasının yaradılması (1834), təhsil kollecinin açılışı (1848) və gəmiqayırma zavodu (1872) ilə şəhərin əhəmiyyəti artdı[6]. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Norveç hökuməti müvəqqəti olaraq şəhərdə yerləşmişdir. Alman döyüş gəmisi Tirpits şəhərin yaxınlığında su altında qalmasına baxmayaraq, təxminən 1000 alman dənizçisinin burada həlak olmasına baxmayaraq Tromsö müharibədən sarsılmamışdı. 1964-cü ildə hava limanı, 1972-ci ildə isə şəhərdə universitet açılmışdır[7].

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

The Northern Lights in Tromsø
Tromö yaxınlığında qütb parıltısı

Tromsö şəhərinə adətən qışda çoxlu qar düşür, baxmayaraq ki, ildən-ilə dəyişir. 1996/1997-ci ilin qışında Tromsö meteoroloji xidməti qar örtüyü rekordunu qeydə aldı, belə ki, aprelin 29-da 240 sm-ə çatdı. Temperaturun minimumu −18.4 °C, yanvarın orta temperaturu −4.4 °C-dir. Bu enliklərdə belə mülayim iqlim Körfəz axınının yaxınlığı ilə izah olunur. Yaz olduqca sərin, iyulda orta gündəlik temperatur 12 °C-dir; gündəlik temperatur bir qədər yüksəkdir və 9 ilə 25 °C arasında dəyişir. 1972-ci ildə +30 °C səviyyəsində bir temperatur qeydə alınmışdır.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Tromsö şəhərinin 75.638 nəfər əhalisi vardır (2018). Tromsödə yüzdən çox millətin nümayəndəsi yaşayır; milli azlıqlar arasında ən vacib rolu ruslar və kvenlər (finlər) oynayır. Şəhərdəki saamların öz uşaq bağçası və dil məktəbi var.

Floyddan Tromsö şəhərinin panoramik mənzərəsi. Tromsö körpüsü və Arktika kafedralini sağ alt hissədə görmək mümkündür.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Statistics Norway
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Arealstatistikk for NorgeNorwegian Mapping and Cadastre Authority, 2018.
  3. Wells, John C. (2008). Longman Pronunciation Dictionary (3rd). Longman. ISBN 978-1-4058-8118-0.
  4. "Unike steinalderfunn" (bokmal norveç). nrk.no. 2011-07-27. İstifadə tarixi: 2013-08-21.
  5. "Ottar fortalte om det ukjente "Norge" - Magasinet". Dagbladet.no. 2009-08-18. İstifadə tarixi: 2012-02-16.
  6. "Biskoper i Hålogaland bispedømme 1804-1952". Den Norske Kirke. 9 October 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 November 2011. (#parameter_ignored)
  7. University of Tromsø