Tsiklooktan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tsiklooktan
Tsiklooktan:kimyəvi formul
Tsiklooktan: molekulların görünüşü
Ümumi
Sistematik adıtsiklooktan
Molyar kütlə112,213 q/mol
Fiziki xassələri
Sıxlıq0,8305 q/sm³
Termik xüsusiyyətlər
Ərimə nöqtəsi+13,5 °S
Qaynama nöqtəsi+145 °S
Təsnifatı
CAS -da qeyd. nöm.292-64-8
SMILESC1CCCCCCC1

Tsiklooktan (oktametilen) — tsikloalkanlar sinfinə aiddir. Kimyəvi formulu — C8H16

Fiziki xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Tsiklooktan - rəngsiz, kamfora iyli mayedir.

Kimyəvi xassələri[redaktə | əsas redaktə]

Vilştetter nar ağacı qabığında olan alkaloid psevdopelletriyerindən tsiklooktatetraen almışdır. Tsiklooktatatetraen asanlıqla birləşmə və oksidləşmə reaksiyalarına girir; o, otaq temperaturunda katalizatorun iştirakı ilə hidrogenlə birləşərək, tsiklooktana çevrilir. Tsiklooktan 150oS-də qaynayır. Halqasinda 8-dən artıq (34-ə qədər) karbon olan birləşmələrdən, böyükhalqalı ketonlar, Rujiçkanın və qismən Tsiqlerin tədqiqatı nəticəsində alınmış və öyrənilmişdir.

Konformasiyası[redaktə | əsas redaktə]

tsiklooktanın konformasiyası

Törəmələri[redaktə | əsas redaktə]

Böyükhalqalı tsiklik ketonların bəzisi təbiətdə tapılır. Onlardan sibetonmuskonu göstərmək olar. Sibeton İranda və Həbəşistanda rast gələn viverra heyvanının vəzilərindən alınır, müşk iyi verir, 32,5oS-də əriyir. 158-160oS-də qaynayır. Muskon, Orta Asiyada və Tibetdə yaşayan erkək kabarqadan alınan müşkün əsas tərkibini təşkil edir. Muskon 142-143oS-də qaynayan, yağabənzər qatı mayedir. Sibet və müşk qədim zamandan məlum olan xoşiyli, qiymətli ətirli maddələrdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • M.Mövsümzadə "Üzvi kimya", Maarif-1966.