Tupolev Tu-22M

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Tupolev Tu-22M
Hazırlayan Tupolev
İstehsalçı Tupolev
İlk uçuş 30 avqust 1969
İstismara verilmə tarixi 1972
İstismarçılar
Buraxılış sayı 497
Baza modeli Tupolev Tu-22
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tu-22M (Ty-22M) və ya NATO kod adı ilə Backfire – dəyişkən qanad quruluşu olan uzun mənzilli supersonik adi bir bombardmançı. Ən böyük istifadəçisi Rusiyadır. Onlardan biri Osetiya müharibəsi zamanı vurulub.

Dizaynı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tu-22M modelinin qırıq xətlərlə şəkili

TU-22 modelinin əlamətdar bir müvəffəqiyyəti olmasa da, əvvəlki model TU-16-dan daha üstün bir təyyarədir. Onun əməliyyat diapazonu və uçuş performansı təyyarənin zəif nöqtələridir. TU-22 modelinin istehsalı ilə, bu təyyarəni əvəz edəcək növbəti nəslin inkişafına başlanılmışdır.

Mig-23 və Su-17 dizaynları ilə dəyişkən həndəsi qanad texnologiyası tərəfindən təklif olunan qısa uçuş zolağından qalxma, yüksək kreyser sürəti, aşağı hündürlükdə uçan zaman mövcud uçuş rahatlığı, səmərəli naviqasiya kimi xüsusiyyətləri nəzərə alaınraq yeni bir təyyarə layihəsi yaradılmışdır. Layihənin nəticəsi yeni dəyişkən həndəsəli Samolyot 145 (Ru. Aeroplane 145) modelidir. Tu-22M, Tu-22 əsaslı silah sistemlərindən istifadə edir və eyni Kh-22 döyüş raketindən istifadə edir.

Digər istifadəçiləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sovet İttifaqı TU-22M modelini ixrac etməmişdir, lakin SSRİ-nin dağılması ilə Belarusiyanın istifadəsində 52 təyyarə qalmışdır. Ukraynaya məxsus 29 təyyarə isə nüvə silahının yenidən qurulması ilə əlaqədar olaraq məhv edilmişdir.

Tupolev şirkəti, İran, HindistanÇin Xalq Respublikası daxil olmaqla potensial alıcılarla 1992-ci ildən görüşlər həyata keçirdir, lakin 2012-ci ilin dekabr ayına kimi hər hansı bir satış həyata keçirilməmişdir. 2004-cü ildən bəri, dörd dənəsi sahil təhlükəsizliyi və mümkün əməliyyatlar üçün Hindistana icarəyə verilmişdir.

2012-ci ilin dekabr ayında Çin xəbər saytlarında yayımlanan bəzi xəbərlərə görə, Çin Xalq Respublikası Rusiya Federasiyası ilə 1.5 milyard ABŞ dolları dəyərində 36 təyyarə və mühərriklərini əhatə edən müqavilə ilə TU-22M3 istehsal xəttinin satın alındığını və təyyarənin Çin versiyasının adının "H-10" olacağı iddia edilmişdir.

Tupolev Tu-22M3

Tekniki xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ekipajı:4
  • Uzunluq: 41.46 mm
  • Hündürlük:11.05 mm
  • Qanad uzunluğu: 34.28 mm
  • Çəki: 112,000 kq
  • Xidmət tavanı: 14.700 metr
  • Sürət: 2.05 mach
  • Motor 2× Klimov NK-25 turbofan
  • Motorun impuls qüvvəsi: 245 kN
  • Mənzil:13,300 km

Silahlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • 1× AM-23 23 mm quyruq taretində top
  • 24.000 kq bomba yükü (250 kq-9000 kq)
  • Kh-22 (AS-4 "Kitchen")
  • 8x Raduga Kh-15 (AS-16 "Kickback")
  • 8x Kh-27 (AS-7 "Kerry")
  • Kh-28 (AS-9 "Kyle")

İstifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müasir istifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Keçmiş istifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Hindistan Hindistan 4 ədəd icarəyə götürülüb
  • SSRİ SSRİ varislərinə təhvil verilib
  • Ukrayna Ukrayna istifadədən çıxardılıb

Əlaqədar inkişaf modelləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Müqayisə edilə biləcək təyyarələr[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]